الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٧ - شرح وجود معناى تفصيل در«اما»

و استغناء از طريق امر دوّم همچون فرموده حقتعالى:

هو الذى انزل عليك الكتاب منه آيات محكمات هنّ ام الكتاب و اخر متشابهات فامّا الذين فى قلوبهم زيغ فيتّبعون ما تشابه منه ابتغاء الفتنة و ابتغاء تأويله‌ .

يعنى: اوست خدائى كه قران را بتو فرستاد كه برخى از آن كتاب آيات محكم است (كه احتمال و اشتباهى در آن راه ندارد) كه آنها اصل و مرجع ساير آيات كتاب خدا خواهند بود و بعضى ديگر آيات متشابه است (كه بسهولت درك معنا و فهم مقصود از آن نشود) تا آنگه گروهى كه در دلهايشان ميلى بباطل است از پى متشابه رفته تا بتأويل كردن آن شبهه و فتنه‌گرى نمايند در صورتيكه تأويل آنرا كسى جز خدا نداند.

شاهد در جمله‌ فامّا الّذين فى قلوبهم الخ» بوده كه در جاى لنگه دوّم آورده شده و ما را از ذكر آن بى‌نياز كرده است و تقدير آن:

و امّا غيرهم فيؤمنون به و يكلون معناه الى ربهم، مى‌باشد.

و دليل ما بر اين تقدير فرموده حقتعالى بعد از اينفقره است كه ميفرمايد:

و الرّاسخون فى العلم يقولون آمنّا به كلّ من عند ربّنا .

يعنى: و اهل دانش گويند ما بهمه آن كتاب گرويديم كه همه محكم و متشابه قرآن از جانب پروردگار ما آمده است.

و تقدير «كلّمن عند ربّنا» ، كلّ من المتشابه و المحكم من عند اللّه و الايمان بهما واجب، مى‌باشد و گويا اينطور گفته شده:

و امّاالرّاسخون فى العلم فيقولون ...

سپس مصنّف گويد:

اين آيه در مورد « امّا » مفتوحه نظير اين كلام است در مورد « امّا » مكسوره كه گفته شود:

امّا ان تنطق بخير و الّا فاسكت (يا سخن بخوبى بران و يا ساكت شو).

و شرح آن عنقريب خواهد آمد.

و براى من معناى آيه اينطور معلوم و ظاهر شده است و طبق آن بايد بر «وما يعلم‌