الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٠ - كلام ابن شجرى و تضعيف آن

نيز موسوم مى‌باشد چنانچه مراد از منظومه كبرى، كتاب كافيه مى‌باشد.

قوله: ثم عدل عنه: يعنى از تعبير به تقسيم.

قوله: فى التسهيل: آخرين مؤلّفات ابن مالك مى‌باشد.

قوله: فانّ مع كلّ منها تفريقا مصحوبا بغيره: چه آنكه « او » بمعناى شك در آن تفريق است با شك و « او » كه بمعناى ابهام بوده در آن تفريق است با ابهام بر مخاطب و « او » كه بمعناى تخيير مى‌باشد در آن تفريق است با طلب كردن از مخاطب يكى از دو شيئ را.

قوله: ان يكن غنيا او فقيرا: آيه (١٣٥) از سوره نساء.

تجزيه و تركيب‌

ان: شرطيه.

يكن: فعل مضارع، فعل شرط و جوابش « فاللّه اولى بهما» است كه در فقره بعدى ذكر شده و ضمير در « يكن » اسمش مى‌باشد.

غنيا: خبر براى « يكن » .

او: حرف عاطف.

فقيرا: معطوف به « غنيّا » .

قوله: و قالوا كونوا هودا او نصارى: آيه (١٣٥) از سوره بقره.

تجزيه و تركيب‌

قالوا: فعل ماضى، صيغه جمع، مذكر، غائب، ثلاثى مجرد، متعدّى و ضمير جمع فاعلش مى‌باشد.

كونوا: كان با اسمش.

هودا: خبر براى « كان » و جمله « كان » با اسم و خبرش مفعول است براى « قالوا » .