الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١ - اقسام الف و لام عهد

چراغى باشد و آن چراغ در ميان شيشه‌اى كه تلاءلوء آن گوئى ستاره‌ايست درخشان و روشن).

شاهد در الف و لام « المصباح » و « الزجاجة » است كه براى عهد ذكرى مى‌باشند و مثل:

اشتريت فرسا ثمّ بعت الفرس (خريدم اسبى را سپس آن اسب را فروختم).

شاهد در الف و لام « الفرس » است كه اشاره است به « فرسا » كه قبلا ذكر شده و علامت عهد ذكرى بودن الف و لام اينستكه ميتوان بجاى آن و مدخولش ضميرى گذارد كه بمعهود راجع باشد چنانچه در آيه اوّل بجاى الرسول مى‌توان « ايّاه » و در آيه دوّم بجاى « المصباح » ضمير « هى » و در مثال اخير بدل « الفرس » ضمير متصل منصوب گذارد و گفت: ثمّ بعته.

الف و لام عهد ذهنى: آنستكه مصحوب و مدخول آن در ذهن باشد و بعبارت ديگر الف و الم عهد ذهنى آنستكه اشاره باشد به فرد غير معيّن مانند آنچه در فرموده حقتعالى آمده:

اذ هما فى الغار ( زمانيكه آندو در غار بودند)

در اين آيه شريفه الف و لام « الغار » اشاره است به فرد غير معين از جنس غار.

و نظير

اذ يبايعونك تحت الشجرة ( زمانيكه بيعت كردند با تو در زير دخت).

شاهد در الف و لام « الشجرة » است كه براى عهد ذهنى است.

الف و لام عهد حضورى: آنستكه مصحوب و مدخول آن حاضر نزد متكلم و مخاطب باشد.

ابن عصفور گويد:

اين قسم از الف و لام عهد صرفا يا بعد از اسماء اشاره مى‌آيد مانند:

جائني هذا الرّجل (آمد نزد من اين مرد).

شاهد در الف و لام « الرجل » است كه اشاره است به شخصى كه در حضور