الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٣٦ - (أي) بالفتح و السكون

فقط براى نداء بعيد مى‌باشد.

ب: حرف تفسير چنانچه گوئى:

عندى عسجد اى ذهب (نزد من است عسجد يعنى طلا).

يا مى‌گوئى:

عند غضنفر اى اسد (نزد من است غضنفر يعنى شير).

در ايندو مثال كلمه « اى » مفسّر ما قبل بوده اوّلى يعنى « عسجد » را به « ذهب » و دوّمى يعنى « غضنفر » را به « اسد » تفسير نموده است.

قابل ذكر است كه در « اى » تفسيريه لفظ بعد از آن بين ادباء مورد اختلاف است:

جماعتى از ارباب ادب آنرا عطف بيان يا بدل از ما قبل قرار داده‌اند.

و كوفيّون و صاحب كتاب مستوفى و سكّاكى (صاحب كتاب مفتاح العلوم) آنرا عطف نسق دانسته‌اند.

مصنّف گويد:

بعقيده ما رأى جماعت اوّل درست بوده و نميتوان كلمه ما بعد « اى » تفسيريه را عطف نسق قرار داد و دليل ما بر اين مدّعا آنستكه:

اوّلا: در كلامى كه « اى » مفسّره واقع ميشود بطور عموم مى‌توان اينكلمه (اى) را حذف و ساقط نمود در حاليكه هيچ حرف عاطفى واجد چنين خصوصيتى نمى‌باشد.

ثانيا: در كلام مزبور ما بعد « اى » هميشه مرادف ما قبل آن مى‌باشد و پرواضح است كه در بين حروف عاطف هيچيك از آنها ملازم با اينمعنا نبوده كه احد المترادفين را به ديگرى عطف كند.

و بهر صورت « اى » مفسّره همانطوريكه كلمات مفرد را تفسير مى‌كند مفسّر جمل نيز واقع ميشود مانند آنچه در قول شاعر عرب آمده: