الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٣ - اما بفتح همزه و تخفيف ميم

« احقّ » باشد و كلمه « ان » با صله‌اش فاعل آن است.

مالقى براى « اما » معناى سوّمى ذكر كرده و آن اينستكه:

معناى « اما » عرض بوده همانطورى كه كلمه « الا » باينمعنا مى‌آيد، لذا « اما » طبق اين معنا مختص بفعل است و تنها بر سر آن در مى‌آيد مانند:

اما تقوم و اما تقعد.

و بنابر اينكه « اما » بمنزله « الا » باشد ادّعا شده كه همزه‌اش براى استفهام تقريرى است همانطوريكه در كلمات: الم و الا همزه باينمعنا است و « ما » نافيه مى‌باشد.

و گاهى اين همزه حذف ميشود مانند آنچه در قول شاعر آمده:

يعنى: آيا نمى‌بينى روزگار را كه بتحقيق قبيله معدّ بن عدنان را هلاك كرده و نابود نموده بزرگان و شريفان از قبيله قحطان را.

شرح‌

قوله: اما و الذى ابكى و اضحك و الذى الخ:

تجزيه و تركيب‌

اما: حرف استفتاح بمنزله « الا » .

واو: بمعناى قسم.

الذى: اسم موصول مقسم به.

ابكى: فعل ماضى، مفرد، مذكر، غائب، ثلاثى مزيد، باب افعال، صله براى الذى.

واو: عاطفه.

الذى: معطوف به « الذى » اول.