الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٠٥ - اعتراض مصنف بر ابن مالك

كرده‌اند، وى گفته است:

يعنى: آنها ماده شتران قوى چندى بوده كه هميشه خوابانيده شده‌اند بر منقصت و گرسنگى يا آنكه از آنجا به زمين خالى از آب و گياه برده ميشوند.

شاهد در « الّا » است كه زائده مى‌باشد.

و ابن مالك نيز اينمعنا را براى « الّا » ذكر كرده و قول شاعر يعنى مرد اسدى را بر آن حمل نموده است، وى گفته است:

يعنى: روزگار را همچون دولاب و چرخ آب‌كشى مى‌بينم كه پيوسته در حركت و گردش باشد نسبت به مردم و نيت صاحب حاجات و مطالب دنيوى مگر عذاب شده و گرفتار در محنت آن روزگار.

شاهد در « الّا » اوّلى است كه در مصراع اوّل واقع شده و ابن مالك آنرا زائده دانسته است.

اعتراض مصنّف بر ابن مالك‌

مصنّف گويد:

دو جواب ميتوان از گفتار ابن مالك ايراد نمود:

الف: بيت مذكور بنحو ديگر ضبط و حفظ شده و آن اينستكه:

و ما الدّهر الّا منجنونا باهله الخ:

و طبق اين روايت « الّا » در كلام منفى واقع شده و زائده نمى‌باشد و بدين ترتيب‌