الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٢٩ - حكم ما بعد«الى»

يجمعنّكم: فعل مضارع، مفرد، مذكر، غائب، فعل و فاعل و مفعول.

الى: حرف جرّ بمعناى « فى » .

يوم: اسم، مجرور به « الى » ، متعلق به « يجمعنكم » ، مضاف.

القيامة: مضاف‌اليه.

قوله: فخذف و قلّب الكلام: ضمير فاعلى در « حذف » و « قلّب » به شاعر راجع است.

قوله: معنى مبغّض: بتشديد « غين » يعنى مكره.

قوله: لجاز زيد الى الكوفه: و چون بودن « الى » بمعناى « فى » در اينمثال صحيح نيست و اساسا تفوّه باين عبارت بفرض بودن « الى » بمعناى « فى » فاسد و غير صحيح است لاجرم نميتوان « الى » را در بيت مذكور بمعناى « فى » دانست لذا مجبوريم در آن تأويل قائل شويم به بيانى كه گذشت.

قوله: تقول و قد عاليت بالكور فوقها:

تجزيه و تركيب‌

تقول: فعل مضارع، مفرد، مؤنث، غائب، ثلاثى مجرّد، معلوم، متعدى و ضمير فاعلى آن به « ناقه » راجع است.

واو: حاليه، غير عامله، مبنى.

قد: حرف، غير عامل، مبنى، بمعناى تحقيق.

عاليت: فعل ماضى، صيغه متكلم وحده، ثلاثى مزيد، باب مفاعله، متعدى، معلوم.

باء: زائده.

الكور: مفعول براى « عاليت » .

فوقها: مضاف و مضاف‌اليه، مفعول فيه براى « عاليت » .

أ: استفهاميه، غير عامل، مبنى.