الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٠ - گمان ابن مالك و رد آن

هفت روز را وقتى مراجعه نموديد) آورده جهتش دفع توهم اينمعنا است كه از فقره « فصيام ثلاثة ايام الخ» اباحه اراده نشده است. ا و صاحب كتاب ايضاح (خطيب قزوينى) نيز در اينمقاله از وى تقليد كرده و عينا گفتار وى را تكرار نموده است در حاليكه هيچ نحوى سراغ نداريم كه بچنين مقاله‌اى تفوّه نموده باشد.

شرح‌

قوله: و قد زعمت ليلى بانّى فاجر:

تجزيه و تركيب‌

قد: حرف تحقيق، غير عامل، مبنى.

زعمت: فعل ماضى، مفرد، مؤنث، غائب، ثلاثى مجرّد، از باب منع، يمنع، متعدى، دو مفعولى مبنى.

ليلى: فاعل براى « زعمت » اسم مقصور فلذا رفعش مقدّر است.

باء: زائده.

انّ: بفتح همزه چون « باء » جارّه بر سرش داخل شده، از حروف مشبهة بالفعل، عامل نصب و رفع، مبنى ضمير متّصل منصوب، اسم براى « انّ » .

فاجر: اسم فاعل، مفرد، مذكّر، خبر براى « انّ » و جمله « ان » با اسم و خبرش سدّ مسدّد دو مفعول براى « زعمت » .

لام: حرف جارّ بمعناى انتفاع.

نفسى: مضاف و مضاف‌اليه، مجرور به « لام » ، متعلق به « ثابت » ، ظرف مستقرّ.

تقاها: مضاف و مضاف‌اليه، فاعل است براى « ظرف » .

او: حرف عطف بمعناى « واو » .

عليها: جار و مجرور، متعلق به « ثابت » .

فجورها: مضاف و مضاف‌اليه، فاعل براى « ظرف » .