الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٩٣ - مقاله برخى ديگر از ادباء در توجيه بدليت«اذ» از«اليوم»

قوله: فآخر ما تحصّل منه: ضمير در « منه » به ابو على راجع است يعنى آخرين جوابى كه از وى دريافت نمودم ...

قوله: انتهى: يعنى انتهى كلام ابى الفتح.

قوله: المعنى: اذ ثبت ظلمكم: يعنى « اذ » ظرف است و معذلك بدل بودنش با اين معنا از « اليوم » صحيح مى‌باشد.

قوله: و قيل التقدير بعد اذ ظلمتم: اينقائل نيز با حفظ معناى ظرفيّت براى « اذ » آنرا بدل از « اليوم » مى‌داند.

قوله: و عليهما ايضا الخ: ضمير تثنيه در « عليهما » به تقدير ايندو قائل راجع است.

قوله: لانّ المدّعا هناك: مشاراليه « هناك » كلام مصنّف در ذيل آيه شريفه‌ «بعداذ هديتنا» مى‌باشد.

قوله: لا انّها لا تحذف لدليل: ضمير در « انّها » به كلمه « بعد » راجع بوده و مقصود از « دليل » قرينه مى‌باشد.

قوله: و يشهد لهما قرائة بعضهم الخ: وجه شاهد بودن اينقرائت آنستكه در صورت مكسور بودن همزه « انّ » جمله « انّ » با اسم و خبرش از قبيل جمله مستأنفه بيانى بوده كه در جواب سؤال مقدّر حمل شده و مبيّن عليّت حكم مى‌باشد نه آنكه فاعل براى « لن ينفعكم» فرض گردد بنابراين طبق قرائت كسر همزه فاعل فعل مزبور ضميرى است كه يا به قولهم « يا ليت بينى الخ» راجع بوده و يا به « القرين » بر مى‌گردد.

متن: ٤- و الرابع: أن تكون للمفاجأة، نص على ذلك سيبويه، و هي الواقعة بعد بينا أو بينما كقوله:

و هل هي ظرف مكان أو زمان، أو حرف بمعنى المفاجأة، أو حرف‌