الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢١٥ - الا بفتح همزه و تشديد لام

و بهر صورت جمله‌ «الّاتعلوا علىّ» محلّا مرفوع است زيرا « كتاب » كه بمعناى « مكتوب » مى‌باشد نائبب فاعل براى « القى » است.

سپس مصنّف گويد:

و مثل‌ «الّاتعلوا على» است عبارت‌ «الّايسجدوا» در آيه شريفه:

وجدتها و قومها يسجدون للشّمس من دون اللّه و زيّن لهم الشّيطان اعمالهم فصدّهم عن السّبيل فهم لا يهتدون الّا يسجدوا للّه الّذى يخرج الخب‌ء فى السّموات و الارض و يعلم ما تخفون و ما نعلنون‌ .

بنابر قرائت كسانيكه كلمه « الّا » را بتشديد لام خوانده‌اند.

منتهى بايد توجّه داشت فرقى كه بين‌ «الّاتعلوا علىّ» و «الّايجسدوا للّه» هست اينستكه در «الّايسجدوا» كلمه « ان » ناصبه بوده و احتمال ديگرى در آن داده نميشود بخلاف‌ «الّاتعلوا» كه طبق آنچه گذشت غير از احتمال ناصبه بودن « ان » دو احتمال ديگر يعنى:

الف: مفسّره بودن.

ب: مخفّفه از مثقله بودن.

نيز در آن وجود دارد.

و همچنين فرق ديگر ايندو آنستكه:

لفظ « لا » در «الّايسجدوا للّه» محتمل دو احتمال است:

الف: آنكه نافيه بوده.

ب: آنكه زائده باشد.

در صورت اوّل كلمه « الّا » بدل مى‌شود از « اعمالهم » يا خبر است از مبتداء محذوف و تقدير آن: اعمالهم الّا يسجدو اللّه‌ مى‌باشد.

و در فرض دوّم « الّا » مجرور است تا بدل باشد از « السبيل » .

يا محلّ اختلاف است:

برخى آنرا مجرور دانسته و گروهى آنرا منصوب قرار داده‌اند و وجه اين اختلاف‌