الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢١٦ - الا بفتح همزه و تشديد لام

آنستكه:

اصل‌ «الّايسجدو اللّه» لئلّا يسجدوا بوده و « لام » متعلق است به « يهتدون » فلذا برخى مى‌گويند:

بملاحظه « لام » محذوف « الّا » مجرور است و بعضى معتقدند كه « لام » براى تعديه است لاجرم « الّا يسجدو» مفعول براى « يهتدون » مى‌شود در نتيجه منصوب بايد باشد ولى ايندو احتمال در « الّا تعلوا» نمى‌باشد.

شرح‌

قوله: و انّه بسم اللّه الرحمن الرّحيم: آيه (٢٩- ٣١) از سوره نمل.

تجزيه و تركيب‌

واو: حرف عاطف، غير عامل.

انّ: از حروف مشبهة بالفعل، عامل، مبنى.

ه: ضمير متصل، منصوب، اسم، براى « انّ » ، مبنى و خبرش « بسم اللّه الرحمن الرحيم» مى‌باشد. فلذا « بسم » جار و مجرور بوده و متعلق به « استقرّ » است.

الّا: مركب است از « ان » ناصبه و « لاء » نافيه، بدل از « كتاب » بمعناى « مكتوب » مى‌باشد محلّا مرفوع است.

تعلوا: فعل مضارع، صيغه جمع، مذكر، مخاطب، منصوب به « ان » .

علىّ: جار و مجرور، متعلق به « تعلوا » .

قوله: و لا موضع لها على هذا: ضمير در « لها » به جمله « الّا تعلوا علىّ» راجع بوده و مشاراليه « هذا » كون « ان » مفسرة او المخففة و « لاء » ناهيه، مى‌باشد.

مؤلف گويد: