أبكار الأفكار في أصول الدين
(١)
٥ ص
(٢)
٧ ص
(٣)
٧ ص
(٤)
٧ ص
(٥)
٧ ص
(٦)
٩ ص
(٧)
١٠ ص
(٨)
١٢ ص
(٩)
١٥ ص
(١٠)
١٧ ص
(١١)
١٨ ص
(١٢)
١٨ ص
(١٣)
٢٠ ص
(١٤)
٢٢ ص
(١٥)
٢٣ ص
(١٦)
٢٤ ص
(١٧)
٢٥ ص
(١٨)
٢٧ ص
(١٩)
٢٧ ص
(٢٠)
٢٧ ص
(٢١)
٢٧ ص
(٢٢)
٢٨ ص
(٢٣)
٢٩ ص
(٢٤)
٣٠ ص
(٢٥)
٤٧ ص
(٢٦)
٦٧ ص
(٢٧)
٦٨ ص
(٢٨)
٦٨ ص
(٢٩)
٦٨ ص
(٣٠)
٦٨ ص
(٣١)
٦٩ ص
(٣٢)
٧٤ ص
(٣٣)
٧٥ ص
(٣٤)
٧٧ ص
(٣٥)
٨٠ ص
(٣٦)
٨١ ص
(٣٧)
٨٢ ص
(٣٨)
٨٢ ص
(٣٩)
٨٥ ص
(٤٠)
٨٦ ص
(٤١)
٨٦ ص
(٤٢)
٨٧ ص
(٤٣)
١١٢ ص
(٤٤)
١٤٣ ص
(٤٥)
١٤٣ ص
(٤٦)
١٤٣ ص
(٤٧)
١٤٤ ص
(٤٨)
١٤٤ ص
(٤٩)
١٤٧ ص
(٥٠)
١٤٧ ص
(٥١)
١٤٧ ص
(٥٢)
١٤٩ ص
(٥٣)
١٥٠ ص
(٥٤)
١٥٦ ص
(٥٥)
١٦١ ص
(٥٦)
١٦٤ ص
(٥٧)
١٦٦ ص
(٥٨)
١٦٨ ص
(٥٩)
١٦٩ ص
(٦٠)
١٧١ ص
(٦١)
١٧١ ص
(٦٢)
١٧٢ ص
(٦٣)
١٧٢ ص
(٦٤)
١٨٠ ص
(٦٥)
١٨١ ص
(٦٦)
١٨٤ ص
(٦٧)
١٨٦ ص
(٦٨)
١٩٠ ص
(٦٩)
١٩٥ ص
(٧٠)
١٩٧ ص
(٧١)
٢٠٢ ص
(٧٢)
٢٠٤ ص
(٧٣)
٢٠٥ ص
(٧٤)
٢٠٥ ص
(٧٥)
٢٠٦ ص
(٧٦)
٢٠٧ ص
(٧٧)
٢٠٨ ص
(٧٨)
٢١١ ص
(٧٩)
٢١٢ ص
(٨٠)
٢١٢ ص
(٨١)
٢١٢ ص
(٨٢)
٢١٣ ص
(٨٣)
٢١٣ ص
(٨٤)
٢١٥ ص
(٨٥)
٢١٧ ص
(٨٦)
٢١٧ ص
(٨٧)
٢١٧ ص
(٨٨)
٢١٧ ص
(٨٩)
٢١٩ ص
(٩٠)
٢٢٥ ص
(٩١)
٢٢٥ ص
(٩٢)
٢٢٥ ص
(٩٣)
٢٢٥ ص
(٩٤)
٢٢٦ ص
(٩٥)
٢٢٦ ص
(٩٦)
٢٢٧ ص
(٩٧)
٢٣٢ ص
(٩٨)
٢٤٥ ص
(٩٩)
٢٤٧ ص
(١٠٠)
٢٤٩ ص
(١٠١)
٢٤٩ ص
(١٠٢)
٢٤٩ ص
(١٠٣)
٢٥١ ص
(١٠٤)
٢٥١ ص
(١٠٥)
٢٥١ ص
(١٠٦)
٢٥٢ ص
(١٠٧)
٢٥٥ ص
(١٠٨)
٢٦١ ص
(١٠٩)
٢٦١ ص
(١١٠)
٢٦١ ص
(١١١)
٢٦٢ ص
(١١٢)
٢٦٦ ص
(١١٣)
٢٦٩ ص
(١١٤)
٢٧٢ ص
(١١٥)
٢٧٤ ص
(١١٦)
٢٧٤ ص
(١١٧)
٢٧٥ ص
(١١٨)
٢٧٧ ص
(١١٩)
٢٨١ ص
(١٢٠)
٢٨١ ص
(١٢١)
٢٨٤ ص
(١٢٢)
٢٨٦ ص
(١٢٣)
٢٨٩ ص
(١٢٤)
٢٩٠ ص
(١٢٥)
٢٩٤ ص
(١٢٦)
٣٠٣ ص
(١٢٧)
٣٠٤ ص
(١٢٨)
٣٠٦ ص
(١٢٩)
٣٠٩ ص
(١٣٠)
٣١٣ ص
(١٣١)
٣١٥ ص
(١٣٢)
٣١٧ ص
(١٣٣)
٣١٩ ص
(١٣٤)
٣١٩ ص
(١٣٥)
٣١٩ ص
(١٣٦)
٣٢٠ ص
(١٣٧)
٣٢٧ ص
(١٣٨)
٣٢٧ ص
(١٣٩)
٣٢٧ ص
(١٤٠)
٣٢٧ ص
(١٤١)
٣٢٨ ص
(١٤٢)
٣٢٩ ص
(١٤٣)
٣٣٢ ص
(١٤٤)
٣٣٢ ص
(١٤٥)
٣٣٣ ص
(١٤٦)
٣٣٥ ص
(١٤٧)
٣٣٥ ص
(١٤٨)
٣٣٦ ص
(١٤٩)
٣٣٧ ص
(١٥٠)
٣٣٧ ص
(١٥١)
٣٣٨ ص
(١٥٢)
٣٤٢ ص
(١٥٣)
٣٤٢ ص
(١٥٤)
٣٤٥ ص
(١٥٥)
٣٤٧ ص
(١٥٦)
٣٤٧ ص
(١٥٧)
٣٤٧ ص
(١٥٨)
٣٤٧ ص
(١٥٩)
٣٤٩ ص
(١٦٠)
٣٥١ ص
(١٦١)
٣٥١ ص
(١٦٢)
٣٥١ ص
(١٦٣)
٣٥٢ ص
(١٦٤)
٣٥٥ ص
(١٦٥)
٣٥٥ ص
(١٦٦)
٣٥٥ ص
(١٦٧)
٣٥٥ ص
(١٦٨)
٣٥٧ ص
(١٦٩)
٣٦٠ ص
(١٧٠)
٣٦٠ ص
(١٧١)
٣٦٠ ص
(١٧٢)
٣٦٠ ص
(١٧٣)
٣٦١ ص
(١٧٤)
٣٦٤ ص
(١٧٥)
٣٦٤ ص
(١٧٦)
٣٦٤ ص
(١٧٧)
٣٦٥ ص
(١٧٨)
٣٦٦ ص
(١٧٩)
٣٦٩ ص
(١٨٠)
٣٧٩ ص
(١٨١)
٣٧٩ ص
(١٨٢)
٣٧٩ ص
(١٨٣)
٣٨٣ ص
(١٨٤)
٣٨٣ ص
(١٨٥)
٣٨٣ ص
(١٨٦)
٣٨٤ ص
(١٨٧)
٣٨٥ ص
(١٨٨)
٣٩١ ص
 
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص

أبكار الأفكار في أصول الدين - الآمدي، سيف الدين - الصفحة ٢٤٣

و قوله [١١]// تعالى-: إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ .... [١] الآية.

لا دلالة فيه على أن جبريل أفضل من محمد- صلى اللّه عليه و سلم- فإن غايته ذكر صفات لجبريل موجبة لفضيلته، و لا يلزم من ذلك الأفضلية إلا أن يكون كل ما وصف به محمد- صلى اللّه عليه و سلم- قد وصف به جبريل، و زيادة؛ و ليس كذلك.

و ما ذكروه فى تقريره فلا حجة فيه؛ لأنه لم يذكر وصف جبريل بما ذكر به، لقصد تفضيله على محمد، أو لأنه أفضل منه؛ بل إنما ذكر ذلك للرد على كفار مكة حيث أنهم كانوا يقولون إن محمدا مجنون، و أن ما يذكره من القرآن: إنما هو كلام الشيطان يلقيه على لسانه. فقال- تعالى-: فَلا أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ* الْجَوارِ الْكُنَّسِ- أى الكواكب- وَ اللَّيْلِ إِذا عَسْعَسَ- أى أظلم- وَ الصُّبْحِ إِذا تَنَفَّسَ- أى أضاء- إِنَّهُ- أى القرآن- لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ* ذِي قُوَّةٍ عِنْدَ ذِي الْعَرْشِ مَكِينٍ* مُطاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ، مبالغة فى أنه ليس بقول شيطان رجيم، وَ ما صاحِبُكُمْ بِمَجْنُونٍ [٢] كما زعمتم، و إنما وقعت المبالغة فى ذكر صفات جبريل دون صفات محمد- صلى اللّه عليه و سلم- لوجهين:

الأول: أنها لم تكن معلومة لهم بخلاف صفات محمد- صلى اللّه عليه و سلم- إذ أنها كانت معلومة لهم؛ لكونه- صلى اللّه عليه و سلم- بين أظهرهم، و هو بمرأى منهم.

الثانى: للمبالغة فى الميز بينه، و بين من نسب إليه إلقاء القرآن على لسان الرسول عليه- الصلاة و السلام- من الشياطين، لا لأجل أن جبريل عليه السلام أفضل.

و هذه المسألة: ظنية لا حظ للقطع فيها نفيا، و لا إثباتا، و مدارها على الأدلة السمعية، دون الأدلة العقلية، و قد أتينا فيها بمبلغ الجهد، و نهاية الوسع، مما لم يأت به غيرنا على وفق مذهب أصحابنا.

و لله الحمد و المنة


[١١]// أول ل ١٠٨/ ب.
[١] سورة التكوير ٨١/ ١٩.
[٢] سورة التكوير ٨١/ ١٥- ٢٢.