لِيَحْقِنُوا بِهِ دِماءَهُمْ فَأَدْرَكُوا مَا أَمَّلُوا، وَ إِنَّا آمَنَّا بِكَ بِأَ لْسِنَتِنا وَقُلُوبِنا لِتَعْفُوَ عَنَّا فَأَدْرِكْنا مَا أَمَّلْنا [١] (به درستى كه قومى ايمان آوردند به زبان هايشان تا به آن خون هاى خودشان را نگاه دارند ، پس يافتند آنچه را كه اميد گرفتند و به درستى كه ما ايمان آورديم به تو به زبان ها و دل هايمان تا عفو كنى از ما ، پس برسان به ما آنچه اميد گرفته ايم) . چون اسلامِ اكثر مسلمين ، ظاهرى [ است ] و برايش حقيقت نبود ، اين است و جز اين نيست كه پيغمبر با ايشان مماشات و رفتار مى نمود به جهت رعايت مصالح اسلام ، پس به تحقيق ظاهر شد از ايشان آنچه پنهان نموده بودند آن را و در دل هاى خودشان گرفته بودند در حق على عليه السلام ، و مكشوف شد از اين كه ايمانشان اسلام بوده ؛ چنانچه خداى تعالى فرمود : « قَالَتِ الْأَعْرَابُ ءَامَنَّا قُل لَّمْ تُؤْمِنُواْ وَ لَـكِن قُولُواْ أَسْلَمْنَا وَ لَمَّا يَدْخُلِ الاْءِيمَـنُ فِى قُلُوبِكُمْ » [٢] (يعنى اعراب گفتند : ايمان آورديم . بگو : ايمان نياورديد ، بلكه مسلم شديد و هنوز ايمان در دل هايتان داخل نگرديده) . قسم به عمر و زندگى ام به درستى كه آنان چنانچه در طايفه اى از اخبار است : « ارتدّ الناس كلهم بعد النبي إلاّ خمسة أو سبعة » [٣] (مرتد شدند همه مردم [بعد از پيامبر ]مگر پنج نفر يا هفت نفر) به تحقيق منكشف شد سوء سريرت و خبث طينت ايشان . و فرمود خداى تعالى : « وَمَا مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِيْن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ انقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَـبِكُمْ وَمَن يَنقَلِبْ عَلَى عَقِبَيْهِ فَلَن يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئا وَ سَيَجْزِى اللَّهُ الشَّـكِرِينَ » [٤] نيست پيغمبر صلى الله عليه و آله مگر رسول ، آيا اگر بميرد يا كشته گردد بر پاشنه هاى خودتان باز خواهيد گرديد و هر كه بر دو پاشنه خود برگردد پس هرگز به خدا ضرر نخواهد رسانيد هيچ چيز را و به زودى خدا جزا مى دهد شاكران را . و آيا اختلافى مى بينى پس از وفات ختمى مآب بدون فاصله ـ بنا به آنچه آن ظاهر ارتباط شرطى ميان شرط و جزاست ـ به جز اختلاف در امر خلافت ، و آيا مظلوم و مدفوع

[١] مصباح المتهجد ، ص ٥٩٠ .[٢] سوره حجرات ، آيه ١٤ .[٣] به اين صورت يافت نشد ، در الكافي ، ج ٢ ، ص ٢٤٤ به اين عبارت آمده «ارتد الناس إلا ثلاثة نفر...» و در كتاب سليم بن قيس آمده : «إن الناس كلهم ارتدوا بعد رسول اللّه صلى الله عليه و آله غير أربعة» .[٤] سوره آل عمران ، آيه ١٤٤ .