پس عزيز كه يكى از سادات و متولّد در سال [١] است ، به همان سه بيت از ابيات مذكوره در موقع وفات فرزندش كه در نظرش در روز عيد بوده تمثّل نموده است و ديگران تصوّر كرده اند كه او خودش انشاء نموده است ، و اللّه أعلم بحقيقة الحال .

[ توضيح عبارت «نحن أعيادنا مآتمنا» ]

مضمون « و نحن أعيادنا مآتمنا» را كه موافق مضمون حديث مأثور از حضرت باقر ـ سلام اللّه عليه ـ است چنان كه گذشت صاحب قريحه غرّاء آقا شيخ سعيد اهرى ـ وفقه اللّه ـ به نظم آورده ، و خطاب به حضرت امام زمان ـ عجّل اللّه فرجه ـ عرض كرده است : دوستان بى تو نجويند شها ناز و نعيم جز لقاى تو نخواهند ز خلاّق رحيم مبتلا چند كنى منتظران را به بلا اى كه هجر تو به عشاق عذابى است اليم العجل اى شه خوبان كه به تنگ آمده ايم از كسانى كه ملول اند و جهول اند و لئيم تا به كى [٢] حجّت حق محيى دين سرّ نهان منتظر ما بنشينيم به كوى تو مقيم دل ما خون شده از طعنه اغيار خدا برسان صاحب ما را كه از اين غصه رهيم بى تو اعياد به ما ماتم و غم مى گذرد زان كه بينيم شها حقّ تو در دست لئيم * * *

[١] مناقب آل أبي طالب عليهم السلام ، ج ٣ ، ص ٢٩٥ ( چاپ الحيدرية ، نجف ) .[٢] بحار الأنوار ، ج ٤٦ ، ص ٩٢ ، ذيل ح ٧٨ .[٣] خ . ل : و افراحنا . ( منه ) .[٤] اين مطلب را به نقل از يتيمة الدهر ، مرحوم محدث قمى در الكنى و الألقاب (ج ٢ ، ص ٤٥٨) بيان فرموده است .[٥] نزديك به مضمون بيت چهارم ، اين دو بيت است كه گفته اند : طبت بيتا و طاب أهلك أهلاأهل بيت النبيّ و الإسلام يأمن الطير و الوحوش و لايأمن آل النبيّ عند المقام ( در ص ٣٨٥ جلد اول مناقب است از كثيّر شاعر . ( منه ) . أقول : دو بيت را ابن شهر آشوب در المناقب (ج ٢ ، ص ٥٤) به نقل از كثير عزه ذكر كرده ، و در شرح نهج البلاغه ابن أبي الحديد (ج ١٥ ، ص ٢٥٦) اين پنج بيت به نقل از عبيد اللّه بن كثير سهمى بيان شده : لعن اللّه من يسبّ علياًو حسيناً من سوقة و إمام أ يُسَبّ المطهرون جدوداًو الكرام الآباء و الأعمام يأمن الطير و الحمام و لايأمن آل الرسول عند المقام طبت بيتاً و طاب أهلك أهلاًأهل بيت النبيّ و الإسلام رحمة اللّه و السلام عليهمكلّما قام قائم بسلام و چه زيبا گفته عنبرى : و إذا رأى في العالمين مصيبةضربت بآل محمّد أمثالها بنگريد به : المناقب ج ٢ ص ٥٥ .[٦] زمان تولد عزيز در نسخه درج نشده است. وى همان أبو منصور نزار بن معد أبي تميم است كه در يتيمة الدهر ، ثعالبى (ج ١ ، ص ٢٥٤) شرح حالش مندرج مى باشد. ابن كثير در البداية و النهاية (ج ١١ ، ص ٣٦٦) وى را در زمره درگذشتگان سال ٣٨٦ هجرى در سن ٤٢ سالگى برشمرده ، بنا براين تولد وى بايد در سال ٣٤٤ باشد. در الكامل (ج ٩ ، ص ١١٦) سن او را ٤٢ سال و هشت ماه و نيم ضبط كرده است.[٧] كى اى . خ . ل . ( منه ) .[٨] كذا كان . ( منه ) .[٩] در نسخه اى « را » نبود . ( منه ) .[١٠] از وزن اشعار بايد خبر گرفت . ( منه ) .[١١] مناقب آل أبي طالب عليهم السلام ، ج ٢ ، ص ٥٣ .[١٢] قائل بيت معلوم نشد ، شيخ بهايى در اوايل جزء اول كشكول (ص ٢٦ چاپ حاج نجم الدوله) گفته : لبعضهم : أحرى الملابس أن يلفى الحبيب بهيوم اللقاء هو الثّوب الذي خلفا الدهر لي ... الخ . ( منه ) .[١٣] در ص ٤٦ و در ص ١٢٥ از چاپ دوم نجم الدوله و در جاى ديگر نيز مندرج است . ( منه ) .[١٤] مناقب آل أبي طالب عليهم السلام ، ج ٢ ، ص ٥٧ ، بقيه ابيات چنين است : من ذا أنوح له و من أبكي ترى تبعاتكم يا آل بيت محمد أ على قتيل الملجمي و قد ثوىمتخضباً بدمائه في المسجد أم للذي في السم اُسقي عاملاًأم للغريب النازح المتفرد أم للعطاش مجدلين على الثرىمن بين كهل سيّد و مسوّد أم للرؤوس السائرات على القنامثل البدور إذا سرت في الأسعد أم للسبايا من بنات محمدتسبى مُهَتّكة كسبي الأعبد أ لذاك أبكي أم لمصلوب علىأعواده وسط الكناس مجرد أبكي لمنبوش و مصلوب و فيروق مذرى في الرياح مبدد[١٥] خ . ل : معتدى . ( منه ) .[١٦] اشعارى شبيه بدين مضامين در الغدير (ج ٧ ، ص ٦٥) از حافظ رجب برسى نقل شده در رثاى امام حسن مجتبى عليه السلام بدين عبارت : أيا بني الوحي و الذكر الحكيم و منولاهم أملي و البرء من ألمي حزني لكم أبداً لا ينقضي كمداًحتى الممات و ردّ الروح في رمم[١٧] هر دو در ص ٩٤ از مخلاة بهايى است . ( منه ) .[١٨] در ص ١١٨ از مخلاة و بيت اول از يك رباعى است كه بيت دومش اين است : ما العيش كذا لكنّ من عاش رغيدمن غازل غزلانا و عاشر غيد ( منه ) .[١٩] خ . ل : البغي .[٢٠] در ص ٢٠٤ جلد دوم مناقب است ، در حاشيه مناقب لغت ها را ترجمه كرده است . ( منه ) . بنگريد به : مناقب آل أبي طالب عليه السلام ، ج ٣ ، ص ٢٣٦ .[٢١] الظاهر أنها : جناتكم ، بقرينة تجنيها مع عدم صحة . ( منه ) .[٢٢] خ . ل : الأعادي . ( منه ) .[٢٣] كانت مضى . و الظاهر أنه تصحيف . ( منه ) . در چاپ فعلى : حتى مضى .[٢٤] بيت آخرين از ابيات مذكوره سوا و جدا نقل گرديده ، ليكن نظر به آن كه آن هم از سيد مرتضى و در همين وزن و قافيه و در همين موضوع است ، به عنوان متمم آنها نقل شد با وجود كثرت مناسبتى كه ميان آنها و اين هست با ترتيب منقول ، و شايد ابيات يك قصيده باشند كه بقيّه آن نقل نشده است . ( منه ) .