ميراث محدث اُرموي - اشکوری، جعفر - الصفحة ٢٣٨
آن ندارند ؛ زيرا كه در آن اخبار متعارضه و متخالفه و متشابهه و معتبره و غير معتبره بسيار يافت مى شود ، و غير عالم ماهر كسى نتواند از عهده علاج آنها برايد و تكليف فعلى مكلفين را معين نمايد . و به همين قسم هم كتاب در زيارات تأليف شده كه غرض صاحبش جمع كردن آنچه است كه از معصومين عليهم السلامبه او رسيده . دوم آن كه : غرض ، دستور العمل دادن به مكلفين است كه چون خواهند به زيارت بيت اللّه بروند چگونه بروند و چه كنند و چه بگويند ؟ و در اين قسم ، رسم اين بود كه بعد از تنقيح اخبار و اسقاط مكرّرات ، تمام متون اخبار معتبره را در رشته درآورده و چنان تأليف نمايد كه ناظر در توهم افتد كه از خود سخن گويد ؛ زيرا كه در اول كلام گويد : «چون اراده حج كنى مثلاً چنين كن و چون به ميقات رسى به اين قسم محرم شو» تا آخر اعمال حج ، و كردنى و نكردنى و گفتنى و نگفتنى . و اين قسم كتاب را «مناسك حج» گويند ، و به همين رقم در زيارات نيز تأليف كنند و آن مناسك زيارات است ، و در آن جا دستور العمل به زائر دهند بى ذكر اخبار فضايل يا بسيار كم ، و گويند : «چون اراده زيارت حضرت امير المؤمنين عليه السلام مثلاً كردى چنين كن ، و چون به فلان موضع رسيدى چنين بگو» تا آخر عمل . و همچنين در ساير زيارات ، و اين كتاب في الحقيقة مهذب و خلاصه آن كتاب است بى افزودن چيزى . و چنان كه در مناسك حج توهم نمى رود كه آنچه ذكر كنند از ادعيه در مواضع مخصوصه مثلِ بعد از نماز احرام و در حالات طواف و در صفا و در سعى و مروه و منا و عرفات و مشعر و غيرها كلمه اى از آن از صاحب كتاب باشد ، در مناسك زيارت نيز نبايد چنين توهم كرد و احتمال داد كه مثل شيخ مفيد رحمه الله و امثال او از رؤساى مذهب در قديم از خود زيارتى انشاء كنند و ترتيبى دهند و با زيارات مأثوره بى امتياز ذكر نمايند و به خلق گويند : «چنين زيارت كنيد» ، و في الحقيقه به ملاحظه آن زيارات وارده دكانى در مقابل قوانين احمديّه باز كرده باشند ، حاشا از اين نسبت به آن جماعت ! با علوّ مقام و اطلاع تام و وجود اسباب و حاجت نداشتن به تأليف زيارت با وجود آن همه زيارات وارده .