است اين دعا تمام نشده تا نقل عين دعا را بنمايد و يا اشاره به مورد نقلش در مجلدات ديگر بكند، لذا جاى عدم تماميّت مطلب سفيد و علامت ناتمامى مؤيد است، إن شئت فراجع. از جمله كسانى كه به اين معنى مطلع شده است ميرزا محمد حسن سمنانى قدس سره است ؛ زيرا در كتاب منهاج العارفين [١] كه از تأليفات اوست در ضمن اعمال عيد فطر گفته : و ايضا دعاى ندبه را كه در باب ادعيه روز جمعه مذكور گرديد بعد از نماز عيد بخوان و بعد از فراغ از دعاى ندبه طرف راست رو را به زمين بگذار و بگو : سيدي سيدي ! ... إلى آخر الدعاء المذكور سابقا . بديهى است كه يقينا ايشان در اقبال كيفيت اين عمل را بر نهج مذكور ديده اند و نقل كرده اند بدون استناد به اقبال . و در ضمن اعمال جمعه هم گفته : و دعاى ندبه را بايد در روز جمعه و عيد فطر و قربان و روز عيد غدير بخواند ، و دعا اين است : الحمد للّه . . إلى آخر الدّعاء . و در ضمن بيان اعمال عيد اضحى گفته : و دعاى ندبه را نيز در اين روز بايد خواند .

[ اصل دعاى ندبه و مراد از آن]

اينك برمى گرديم به اصل مطلب و بيان تعريف اصل دعاى ندبه : بدان كه مراد از دعاى ندبه در اصطلاح علماى و اهل دعا همين دعاى معروف است كه بايد در اعياد اربعه خواند و همان دعاست كه عبارات گذشته همه راجع به سند آن بود .

[ غفلتى از محدث قمى در هدية الزائرين ]

از اين جا خواهى دانست كه اين عبارت محدث قمى قدس سره كه در كتاب هدية الزائرين [٢] گفته محمول بر اشتباه و غفلت از واقع امر است و عبارت محدث قمى قدس سرهدر كتاب مذكور در ضمن اعمال سرداب مقدس از باب زيارت حضرت صاحب الزمان ـ عجل اللّه فرجه ـ اين است:

[١] علامه تهرانى در الذريعة (ج ٢٣ ، ص ١٦٧ ، رقم ٨٥١٨) مى گويد : منهاج العارفين و معراج العابدين للسيد محمد حسن بن محمد العسكري السمناني الحسني ، ألّفه باسم الشاهزاده بهمن ميرزا في سنة ١٢٤٨ فى ١٢ مقصد و ٧٥ باب و خاتمة . . و طبع سنة ١٢٦٦ في طهران .[٢] هدية الزائرين و بهجة الناظرين از كتب ادعيه فارسى است ، تأليف محدث خبير شيخ عباس بن محمد رضا قمى ، و در سال ١٣٤٣ در تبريز به چاپ رسيده است ، بنگريد به : الذريعة ، ج ٢٥ ، ص ٢٠٩ ، ش ٣٠٦ .