مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٥٠ - خطبههائی راجع به توحید

مُخاطَبَتَهم و کلامَهم، و یَسأَله علیهالسّلام أن یُعَلِّمَهُم: ما القولُ الذّی یَنبَغی أَن یَدیِن[١] اللهَ به من صِفة الجَبّار؟ فأجابَه فی عَرضِ کتابه:

”فَهِمتُ، رَحِمَک اللهُ، و اعلمْ، رَحِمَک اللهُ، أنّ اللهَ أجلُّ و أعلَی و أَعظمُ من أن یُبْلَغَ کُنْهُ صِفتِهِ، فصِفُوه بما وَصَفَ به نفسَهُ، و کُفّوا عمَّا سِوَی ذلکَ.“»[٢].[٣]

[خطبه‌هائی راجع به توحید]

حضرت آقای طباطبائی ـ مدّ ظله ـ در تفسیر المیزان، جلد ٦، صفحه ٩٦ الی ١٠٨ چند خطبه از نهج ‌البلاغه راجع به توحید آورده‌اند که بسیار شایان دقّت است:

١. «”الحمدُ للَّه الَّذی لا یَبلُغُ مِدحَتَه القائِلون و لا یُحصِی نَعماءَه العادُّون و لا یُؤَدِّی حَقَّه المُجتَهِدون، الَّذی لا یُدرِکُه بُعدُ الهِمَمِ و لا یَنالُه غَوصُ الفِطَنِ، الَّذی لیس لصِفَته حَدٌّ مَحدودٌ و لا نَعتٌ مَوجودٌ و لا وَقتٌ مَعدودٌ و لا أجَلٌ مَمدودٌ. فَطَرَ الخَلائقَ بقُدرَته و نَشَرَ الرِّیاحَ برَحمَته و وَتَّدَ بالصُّخُور مَیَدانَ أرضِه. أوَّلُ الدِّینِ مَعرفَتُه، و کَمالُ مَعرفَتِه التَّصدیقُ به، و کمالُ التَّصدیقِ به تَوحیدُه، و کمالُ تَوحیدِه الإخلاصُ له، و کمالُ الإخلاصِ له نَفیُ الصِّفاتِ عنه، لشَهادةِ کُلِّ صِفَةٍ أنَّها غیرُ المَوصوفِ و شَهادةِ کُلِّ مَوصوفٍ أنَّهُ غیرُ الصِّفةِ. فمَن وَصَفَ اللهَ سُبحانَه فَقَد قَرَنَه، و مَن قَرَنَه فَقَد ثَنّاه، و مَن ثَنّاه فَقَد جَزَّأه، و مَن جَزَّأه فَقَد جَهِلَه، و مَن‌جَهِلَه فَقَد أشارَ إلیه، و مَن أشارَ إلیه فَقَد حَدَّه، و مَن حَدَّه فَقَد عَدَّه.“»[٤] (خطبه اوّل)

[١]ـ [رجال الکشی (انتشارات دانشگاه مشهد، تحقیق و مقدمه و فهرست حسن مصطفوی) «تدین» آمده است. (محقّق)]

[٢]ـ مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج ١٢، ص ٢٥١.

[٣]ـ جنگ ٢٤، ص ٢٠٣.

[٤]ـ نهج ‌البلاغة (عبده) ج ١، ص ١٤.