مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٨٧ - محلّ اقامت و موطن افرادی که به طَبَرْسیّ معروف شدهاند

[١]

شاگرد او محمّد بن علیّ بن شهر آشوب، متوفّی ٥٨٨، سَرَوی مازندرانی منسوب به ساری است. او در اواسط قرن ششم از هجرت بوده و با ابوالفتوح رازی و با فضلبن حسن طَبْرِسیّ صاحب کتاب مجمع البیان متوفّای ٥٤٨، معاصر بوده است. خودش با دو واسطه از شیخ طوسی، و با چند واسطه از شیخ صدوق روایت می‌کند. شهید اوّل در غایة المراد فتاوی و اقوال او را بسیار نقل می‌کند. کتاب الاحتجاج علی أهل اللَّجاج بسیار کتاب معروف و معتمدٌ علیه و جلیلی است؛ و وی را باید طبری گفت.

٢. طَبَریّ، یا طَبْرَسیّ، الحسن بن علیّ بن محمّد بن الحسن عمادالدّین یا عماد طبری، صاحب کتاب أسرار الإمامة و کامِلِ بَهائیّ: او نیز از مازندران بوده و تا سنۀ‌ ٦٩٨ حیات داشته است، و وی را باید طبری گفت.

٣. طَبْرِسِیّ، أبو‌علی فضل بن حسن بن فضل، صاحب تفسیر مجمع البیان: و طَبْرِس معرّب تَفْرِش است که شهری است بین قم و کاشان و اصفهان، او از اهل تفرش بوده است، سپس در مشهد سناباد طوس متوطّن بوده، و سپس در سنۀ ٥٢٠ به سبزوار رفته؛ و در شب عید أضحی در ماه ذوالحجّة الحرام از سنۀ ٥٤٨ رحلت نموده و تابوت او را به مشهد مقدّس نقل و در قرب مسجد قتلگاه دفن کردند. این مرد از أعاظم رجال علم و أدب بوده و در علم نحو و عربیّت بی‌نظیر بوده است، کتب دیگری غیر از مجمع البیان دارد.

و او را و فرزند و نوادۀ او را که خواهد آمد باید طَبْرِسیّ گفت، که خطئًا و اشتباهًا به طَبَرْسیّ مشهور شده‌اند؛ او را طَبْرِسیّ بزرگ گویند.

[١]* امّا در أعیان الشیعة، طبع دوّم، ج ٩، ص ٦٥ و ٦٦ در ترجمۀ حال او گوید: ”و لو قیل: إنّه لمیسمع فی النسبة إلیها طبرسی لکان وجهًا، لما فی الریاض عن صاحب تاریخ قم، المعاصر لابن‌العمید، من أنّ طبرس ناحیة معروفة حوالی قم، مشتملة علی قرًی و مزارعَ کثیرة؛ و أنّ هذا الطبرسی و سائرَ العلماء المعروفون بالطبرسی منسوبون إلیها.“»