جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٧٠ - غزل ٣٥١ دوش با من گفت پنهان كاردانى تيز هوش
خواجه در اين غزل با بيانات شيوايش، نصايح و سخنانى را به نقل از اهل كمال و يا ولىّ و مرشد طريق خود، به رسم هديه، براى سالكين بيان نموده و مى گويد:
|
دوش با من گفت پنهان، كاردانى تيز هوش |
كز شما پنهان نشايد داشت رازِ مِىْ فروش |
|
شب گذشته، پير روشن ضمير و كاردان و با ذكاوتم، چون مرا فرمانبر گفتار خويش ديد، نصايح عارفانه اى را در پنهانى به من گوشزد نمود؛ كه:
٢٥٣٨
«ألنَّصيحَةُ مِنْ أخْلاقِ الكِرامِ.»
[١]: (خيرخواهى، از اخلاق بزرگواران مى باشد.- يا:
٢٥٣٩
«أشْفَقُ النّاسِ عَلَيْكَ، أعْوَنُهُمْ لَكَ عَلى صَلاحِ نَفْسِكَ، وَأنْصَحُهُمْ لَكَ فى دينِكَ.»
[٢]: (مهربانترين مردم براى تو، بهترين ياور براى اصلاح و شايستگى نَفْس تو، و خيرخواهترين آنان در دينت مى باشد.) ونيز:
٢٥٤٠
«لِيَكُنْ أحَبُّ النّاسِ إلَيْكَ المُشْفِقَ النّاصِحَ.»
[٣]: (بايد محبوبترين مردم در نزد تو، شخص مهربان و خيرخواه، باشد.- همچنين:
٢٥٤١
«مَنْ قَبِلَ النَّصيحَةَ، أمِنَ مِنَ الفَضيحَةَ.»
[٤]: (هركس پند و اندرز را بپزيرد، از رسوايى ايمن است.) از جمله سخنانش اين بود كه:
|
گفت: آسان گير بر خودكارها، كز روى طبع |
سخت مى گيرد جهان، بر مردمانِ سخت كوش |
|
فرمود: اگر بخواهى به همه خواسته هايت نايل آيى، دنيا و جهان در نظرت.
[١] ( ١، ٢، ٣) غرر و درر موضوعى، باب النّصيحة، ص ٣٨١.
[٢] ( ١، ٢، ٣) غرر و درر موضوعى، باب النّصيحة، ص ٣٨١.
[٣] ( ١، ٢، ٣) غرر و درر موضوعى، باب النّصيحة، ص ٣٨١.
[٤] - غرر و درر موضوعى، باب النّصيحة، ص ٣٨٢.