قانون مدنى و فتاواى امام خمينى(با تحقيق جديد) - كيائى، عبد الله - الصفحة ٤٢٢ - مبحث سوم در تسبيب

مسأله ٥٨- اگر دربى را كه روى مالى بسته شده، باز كند پس آن مال دزديده شود، يا دزدى را بر آن مال راهنمايى كند و او بدزدد از موارد تسبيب موجب ضمان نيست، بنابراين ضمانى بر او نمى‌باشد. ج ٢ ص ٢٠٤

مسأله ٦٨- اگر سبب با مباشر اجتماع نمايند، ضمان آن بر مباشر- نه فاعل سبب- مى‌باشد، پس اگر شخصى چاهى را در راه بكند و شخص ديگر، انسان يا حيوانى را در آن بيندازد، ضمان آن بر پرت‌كننده مى‌باشد نه بر چاه‌كن. البته اگر سبب قوى‌تر از مباشر باشد، ضمان آن بر سبب است نه بر مباشر، پس اگر شيشه‌اى را زير پاى شخص خوابيده قرار دهد و آن شخص خوابيده، پايش را دراز كند و آن را بشكند، ضمان آن برقراردهنده شيشه در آنجاست نه شخص خوابيده. ج ٢ ص ٢٠٦

مسأله ٦٩- اگر بر اتلاف مال شخص ديگرى اكراه شود، ضمان آن بر كسى است كه او را اكراه نموده است و ضمانى بر او نمى‌باشد؛ زيرا سبب از مباشر قوى‌تر است. اين در صورتى است كه مالى كه در دست اوست در ضمان او نباشد به اينكه او را بر اتلاف چيزى كه تحت يد او نيست اكراه نمايد يا بر اتلاف وديعه‌اى كه مثلًا نزد اوست اكراه كند. و اما اگر مالى كه در دست اوست در ضمان او باشد مانند اينكه مالى را غصب كند و شخصى او را بر اتلاف آن مجبور كند، ظاهر آن است كه هر دو ضامن مى‌باشند؛ پس مالك حق دارد به هر كدام از آن‌ها رجوع نمايد، پس اگر بر اكراه‌كننده رجوع كند او بر اكراه شده رجوع نمى‌نمايد به خلاف عكس آن. اين در صورتى است كه بر اتلاف مال اكراه نمايد و اما اگر بر كشتن كسى كه خونش محترم است اكراه نمايد و شخص اكراه شده او را بكشد ضمان آن بر قاتل است بدون آنكه رجوع به اكراه‌كننده نمايد- اگرچه براى او عقوبت است- زيرا در خون‌ها اكراهى نمى‌باشد.

ج ٢ ص ٢٠٧

(٢٠٣-^^^ ٣٢٧)

مسأله ٧٠- اگر مثلًا چيز خوردنى‌اى را غصب كند و آن را به خورد مالك بدهد در حالى كه او نمى‌داند مال خودش است به اينكه به او بگويد: «اين ملك و غذاى من است» يا مثلًا به عنوان مهمانى جلوى او قرار دهد، يا گوسفندى را غصب كند و از