قانون مدنى و فتاواى امام خمينى(با تحقيق جديد) - كيائى، عبد الله - الصفحة ٤١٩ - مبحث سوم در تسبيب

اجتماع قراردهنده اشياء لغزنده و نصب‌كننده كارد و دافع و اجتماع روشن‌كننده آتش با كسى كه انداخته و اجتماع بناكننده ديوار متمايل با كسى كه ديوار را ريخته. و اگر مباشر، ضعيف و سبب، قوى باشد، پس ضمان بر سبب است مانند اينكه چاهى را در خيابان حفر نمايد و آن را بپوشاند پس غير او شخص سومى را با جهل او به قضيه، دفع نمايد پس در چاه بيفتد، ضمان بر حفركننده است. ج ٢ ص ٦٠٦

مسأله ٢- اگر دو سبب جمع شوند، ظاهر آن است كه ضمان بر سببى است كه تأثيرش زودتر است، اگرچه حدوث آن ديرتر باشد؛ مانند اينكه چاهى را در خيابان حفر نمايد و ديگرى سنگى را در كنار آن قرار دهد پس شخصى به سنگ خورده در چاه بيفتد، ضمان برقراردهنده سنگ است. و اگر كاردى را در چاه نصب كند، پس كسى در چاه روى كارد بيفتد، ضمان بر حفركننده چاه است. و اگر كسى سنگى را قرار دهد و كسى ديگر، سنگى را پشت آن قرار بدهد پس شخصى به سنگ بخورد و روى سنگ ديگر بيفتد ضمان بر كسى است كه اين شخص به سنگ او خورده است و به همين منوال. اين با تساوى آن‌هاست در عدوان، ولى اگر يكى از آن‌ها عدوان داشته باشد، ضمان فقط بر او مى‌باشد، مانند اينكه شخصى سنگى را در ملك خود قرار دهد و متعدّى چاهى را حفر كند، پس كسى به سنگ بخورد و در چاه ساقط شود، ضمان بر حفركننده متعدى است. ج ٢ ص ٦٠٦- ٦٠٧

مسأله ٣- اگر چاه كم‌عمقى را حفر كند پس غير او، آن را عميق نمايد، پس آيا ضمان بر اولى است- به جهت سبقت او- يا بر دومى است يا بر هر دو؟ چند احتمال است كه ارجح آن‌ها اولى است. ج ٢ ص ٦٠٧

مسأله ٤- اگر دو نفر يا بيشتر مثلًا در قرار دادن سنگ مشترك باشند، پس ضمان بر تمام آن‌هاست؛ و ظاهر آن است كه ضمان به طور مساوى است اگرچه نيروهايشان مختلف باشد. ج ٢ ص ٦٠٧

مسأله ٥- اگر دو نفر در چاه بيفتند پس هر يك از آن‌ها به واسطه تصادم با ديگرى، هلاك شود ضمان بر حفركننده است. ج ٢ ص ٦٠٧