قانون مدنى و فتاواى امام خمينى(با تحقيق جديد) - كيائى، عبد الله - الصفحة ١٧٣ - مبحث سوم در حريم املاك

مى‌نمايند و ملك كسى نيست، آيا در صورت اعراض از وطن يا عدم استفاده ممتدّ، آن حق از بين مى‌رود يا باقى است؟

ج- حقّ استفاده از حريم، تابع حقّ استفاده از خود روستاست. ج ٢ ف ص ٥٨٢

س ٣٣- چشمه آبى است در دامنه كوه كه به هيچ وجه استفاده كشاورزى از آن نمى‌شود و آب به هدر مى‌رود، ولى گوسفندان ده از آن استفاده مى‌كنند، روستاى ديگرى است نزديك به آن چشمه كه فاقد آب است و براى آشاميدن مى‌توان از آن آب لوله كشى كرد، آيا شرعاً مانعى ندارد؟

ج- چشمه اگر در محدوده حريم آبادى قرار دارد و مورد استفاده اهالى آبادى ولو براى آب دادن گوسفندان است در صورتى كه زايد بر حاجت اهالى آبادى نباشد، ديگران بدون اجازه اهالى آبادى حقّ استفاده ندارند. ج ٢ ف ص ٥٨٣

س ٣٤- فرموده‌ايد كه حريم ده را كسى مالك نمى‌شود بنابراين اكثر دهات و قصبات كه اول كوچك بوده و به تدريج زمين‌هاى اطراف آن‌ها را كه موات بوده گرفته و خانه ساخته‌اند و همچنين فعلا زمين‌هاى مواتى كه متصل به ديوار دهات و قصبات است و بلامانع است مى‌گيرند و خانه مى‌سازند آيا اين‌ها مالك اين گونه زمين‌ها شده‌اند يا اينكه غصب است يا حكم ديگرى دارد؟

ج- اگر قبل از احداث قريه، مزرعه احداث شده و قريه در زمين محياة ايجاد شده قريه حريم ندارد و چنانچه در اراضى موات احداث شده باشد حريم دارد و نبايد در حريم خانه بسازند و مى‌توانند به مقدار حريم رها كنند و بعد از آن خانه بنا نمايند و اگر در حريم بسازند حكم غصب را دارد. ج ٢ ف ص ٥٨٣

س ٣٥- اگر كسى در حريم ده كه مرتع و چراگاه عمومى محل است و از حد احتياج آنان از اين نظر زائد نيست تصرف كرد حكمش چيست؟ اگر خانه ساخته باشد آيا مى‌توان آن را خراب كرد يا بايد اجاره‌بندى نموده و اجاره آن را در منافع عمومى محل مصرف نمود؟ و اگر زراعت‌كارى كرده يا در آن نهال كاشته است چه حكمى دارد؟