شوند. فرمان ما [به عذاب‌] شب يا روز، آن را فرا مى‌گيرد و آن را چنان درو مى‌كنيم كه [گويى‌] هيچ گاه نبوده است. اين گونه آيات را براى كسانى كه مى‌انديشند، شرح مى‌دهيم».

گفتم: فدايت شوم! آيا اين، زمان معيّنى دارد؟

فرمود: «نه؛ زيرا علم خدا بر علم كسانى كه وقت تعيين مى‌كنند، چيره است.

خداى متعال با موسى عليه السلام، سى شب وعده نهاد و آن را با ده روز به كمال رسانْد، بى آن كه موسى عليه السلام و يا بنى اسرائيل بدانند و چون وقت گذشت، گفتند:" موسى، ما را فريفته است" و گوساله‌پرست شدند. امّا وقت آنچه مى‌گويم، هنگامى است كه نياز و نادارى، ميان مردم، فراوان شوند و مردم به انكار يكديگر برخيزند. اين هنگام، امر الهى را صبح و شام انتظار بريد».[١]

٩٠٤. الكافى‌- با سندش به نقل از ايّوب بن نوح-: امام هادى عليه السلام فرمود: «هنگامى كه [امام‌] نشانگر راهتان از ميانتان رخت بر بست، هر لحظه چشم به راه فَرَج باشيد»[٢].[٣]

٩٠٥. كمال الدين‌- با سندش به نقل از ابراهيم بن محمّد بن فارس-: من و ايّوب بن نوح در راه مكّه با هم بوديم كه در وادى زباله‌[٤] فرود آمديم و به گفتگو نشستيم و از حالت خودمان و دورى‌مان از امر (قيام)، سخن به ميان آمد. ايّوب بن نوح گفت: امسال چيزى را [به امام‌] نوشتم و چيزى از همين موضوع را يادآورى كردم. [امام هادى عليه السلام‌][٥] به من نوشت: «هنگامى كه عَلَمتان از ميانتان رخت بر بندد، از زير پاهايتان منتظر فَرَج باشيد».[٦]

[١]. الغيبة، طوسى: ص ٤٢٧ ح ٤١٥، بحار الأنوار: ج ٥٢ ص ١٠٤ ح ٩.

[٢]. ترجمه حديث، بر مبناى تحليلى است كه در ادامه مى‌آيد( ر. ك: ص ٣٢٣).

[٣]. الكافى: ج ١ ص ٣٤١ ح ٢٤، الغيبة، نعمانى: ص ١٨٧ ح ٣٩، بحار الأنوار: ج ٥١ ص ١٥٥ ح ٨.

[٤]. زباله، منزلى است سر راه مكّه- كوفه.

[٥]. ايّوب بن نوح، از اصحاب امام رضا عليه السلام و امام جواد عليه السلام و امام هادى عليه السلام است و ابراهيم بن محمّد بن فارس ازاصحاب امام هادى عليه السلام و امام عسكرى عليه السلام است. لذا مرحوم صدوق اين حديث را در باب اخبار امام هادى عليه السلام از وقوع غيبت آورده است.

[٦]. كمال الدين: ص ٣٨١ ح ٤، بحار الأنوار: ج ٥١ ص ١٥٩ ح ٤.