٨٠٥. عبد اللَّه بن جعفر حِمْيَرى‌ مى‌گويد كه: به محمّد بن عثمان عَمرى- كه خدا از او خشنود باد- گفتم: من از تو [و براى اطمينان يافتن‌]، همان سؤال ابراهيم عليه السلام از خدايش عز و جل را مى‌پرسم، آن هنگام كه گفت: خداى من! نشانم بده كه چگونه مردگان را زنده مى‌كنى؟ خداوند فرمود: «آيا ايمان ندارى؟ گفت: چرا؛ امّا مى‌خواهم دلم مطمئن شود».[٢] مرا از صاحب اين امر، باخبر كن كه آيا او را ديده‌اى؟ گفت: آرى و گردنش مانند اين است. و با دستش به گردن خودش اشاره كرد[٣].[٤]

٢/ ٢٢: محمّد بن على بن بلال‌

٨٠٦. ابو الحسن محمّد بن محمّد بن يحيى معاذى‌[٥] نقل كرده است كه: مردى از يارانمان پس از تفرقه و اختلاف،[٦] به ابو طاهر محمّد بن على بن بلال‌[٧] ملحق شد و سپس‌

[١]. الغيبة، طوسى: ص ٢٥٤ ح ٢٢٤، بحار الأنوار: ج ٥٢ ص ٣ ح ٢.

[٢]. بقره: آيه ٢٦٠.

[٣]. در نقل‌هاى ديگر، اين ماجرا به عثمان بن سعيد عَمرى، نسبت داده شده است و از آن جا كه آن نقل‌ها بيشتر و قوى‌ترند، ترجيح با آنهاست. احتمال تكرار ماجرا نسبت به هر دو نيز بعيد به نظر مى‌رسد است( ر. ك: ص ٨١ ح ٧٩٤« عثمان بن سعيد»).

[٤]. كتاب من لا يحضره الفقيه: ج ٢ ص ٥٢٠ ح ٣١١٥، كمال الدين: ص ٤٤٠ ح ٩- ١٠، الغيبة، طوسى: ص ٢٥١ ح ٢٢٢، بحار الأنوار: ج ٥٢ ص ٣٠ ح ٢٣.

[٥]. وى از ياران محمّد بن عثمان عَمرى است كه ابو غالب زرارى، از او روايت كرده است( مستدركات علم رجال‌الحديث: ج ٧ ص ٣١٦ ش ١٤٤٥٣).

[٦]. اختلاف، به چنددستگىِ شيعه در امر نايبان خاص امام زمان عليه السلام اشاره دارد كه به دليل ادّعاى دروغين نيابت‌از سوى افرادى مانند محمّد بن على بن بلال ايجاد شد.

[٧]. ابو طاهر محمّد بن على بن بلال: شيخ طوسى، او را در زمره اصحاب امام هادى عليه السلام و امام عسكرى عليه السلام شمرده و توثيقش كرده است؛ امّا در كتاب الغيبة، وى را از مذمومان شمرده كه ادّعاى باب بودن كرده‌اند. خلاصه سخن آية اللَّه خويى در شرح حال او پس از نقل اقوال، چنين است: اين شخص، ثقه و داراى اعتقاد نيكو بوده؛ امّا انحراف و ادّعاى باب بودنش هم ثابت است؛ پس او ثقه و داراى اعتقاد فاسد است، و اشكالى در عمل به رواياتش نيست، بنا بر كفايت وثاقت در حجّيت روايت، همان گونه كه صحيح، اين طور است. شوشترى گفته است: اين شخص، داراى اعتقاد درست بود؛ امّا منحرف شد. در الغيبة حسن بن روح از ابو طاهر بن بلال، در حال استقامت و درستى عقيده‌اش روايت نقل كرده است( رجال الطوسى: ص ٣٩٤ ش ٥٨١٢ و ص ٤٠١ ش ٥٨٨٦، الغيبة، طوسى: ص ٣٥٣ ح ٣١٣ و ص ٣٨٧ ح ٣٥١ و ص ٤٠٠ ح ٢٧٥، معجم رجال الحديث: ج ١٧ ص ٣٣٢ ش ١١٣٠٥، قاموس الرجال: ج ٩ ص ٤٣٢ ش ٧٠٣٢. نيز، ر. ك: ج ٤ ص ٧ مدعيان دروغين)