دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٨٣ - اشكالها و پاسخ آنها

مولايى كه امر او را به دست دارد.

دسته‌دوم: گزارش‌هاى فراوانى در كتاب‌هايى متنوّع‌از ديرباز تاكنون در دست اند كه نشان مى‌دهند افراد فراوانى از عالمان فرهيخته تا انسان‌هاى معمولى، به نزد امام عليه السلام تشرّف يافته و برخى به گفتگو با ايشان نيز موفّق گشته‌اند. اين گزارش‌ها آن قدر فراوان اند و به اندازه‌اى از طريق‌هاى گوناگون به ما رسيده‌اند كه مى‌توان تواتر اجمالى را در آنها تحصيل نمود.[١] تعداد قابل اعتنايى از اين گزارش‌ها در كتاب‌هايى معتبر و از نويسندگان مشهور، نقل شده‌اند و تعدادى نيز در عصر كنونى و يا بسيار نزديك به ما، اتّفاق افتاده‌اند و با يكى دو واسطه معتبر، به آنها دسترس داريم.

نكته جالب توجّه، آن كه: تواتر در اين مسئله، از چند تن از عالمان مشهور مانند:

شيخ حرّ عاملى،[٢] سيّد عبد اللَّه شبّر[٣] و آية اللَّه صافى گلپايگانى نيز مطرح شده است.[٤] گفتنى است كه اثبات كلّىِ رؤيت از طريق تواتر، به اثبات آن در گذشته و يا تواتر در هر طبقه، نياز ندارد و همين اندازه كه مجموع گزارش‌ها در طول دوازده قرن غيبت، به حدّ تواتر برسد، كافى است. افزون بر تواتر اجمالى، برخى از گزارش‌ها داراى اسناد نيكو و مقبول و گاه گزارشگران آنها از عالمان بسيار موثّق، بزرگ و مشهورند و براى اثبات رؤيت، كافى به نظر مى‌رسند.[٥]

اشكال‌ها و پاسخ آنها

در برابر اين ادلّه روشن، برخى با استناد به استنباط خود از چند حديث، به نفى‌رؤيت امام عليه السلام در روزگار غيبت كبرا پرداخته‌اند. ما متن احاديث مهمّى را كه اين دسته بِدان استناد نموده‌اند، مى‌آوريم و مفهوم هر يك و استفاده ايشان از آنها را

[١]. ر. ك: ج ٥ ص ٩- ١٧٨.

[٢]. إثبات الهداة: ج ٣ ص ٦٩٦.

[٣]. الأنوار اللامعة فى شرح زيارة الجامعة: ص ٣٦.

[٤]. مجموعة الرسائل، صافى: ج ٢ ص ٢١٢.

[٥]. ر. ك: عنايات حضرت مهدى موعود به علما و مراجع تقليد: ص ٢٠٣- ٢٥٦.