دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣١٢ - انتظار فرج امام عصر(عليه السلام)

چهار. برخى از احاديث، حالت انتظار فرج را گونه‌اى گشايش شمرده‌اند، مانند:

«انتِظارُ الفَرَجِ مِنَ الفَرَجِ»[١]

يا

«انتِظارُ الفَرَجِ مِن أعظَمِ الفَرَجِ».[٢]

اين احاديث، در صدد بيان دو مطلب اند:

١. احساس اميدوارى و اميد به آينده بهتر، گونه‌اى گشايش و فراخى است كه روح انسانى را از افسردگى و يأس مى‌رهاند و شادابى و آرامش را به انسان هديه مى‌كند.

هدف از انتظار فرج، رها شدن از تنگناهاى روحى و روانى و اميد به آينده‌اى بهتر است كه بخشى از آسايش و آرامش روحى و روانى را نيز تأمين مى‌كند. از اين رو، نوعى فرج و گشايش شمرده مى‌شود و حتّى عنوان «مِن أعظم الفرج (از بزرگ‌ترين فَرَج‌ها)» را به دست مى‌آورَد.

٢. انتظار فرج مسئولانه، بخشى از هدف و آرمان انتظار را تأمين مى‌كند. هدف از انتظار فرج، آن است كه زمينه لازم براى رشد و تعالى فرد و جامعه پديد آيد و آنان به كمال وجودى خود و سعادت اخروى، دست يابند. هدف نهايى ظهور- كه ساختن جامعه‌اى مهدوى است-، تنها پس از ظهور امام مهدى عليه السلام اتّفاق مى‌افتد؛ ولى اهداف جزئى‌تر ظهور- كه تعالى و فوز اخروى افراد است-، با حالت انتظار فرج مسئولانه، قابل دستيابى اند، بدين معنا كه انسانيت انسان، مطابق با معيارهاى الهى شكوفا مى‌شود و انسان، با تكيه بر گوهر فطرى خويش و با استمداد از عقل و نقل، انسانى در خور عصر مهدوى تربيت مى‌شود كه به درجه‌اى از معنويت رسيده و شايستگى سربازىِ امام عصر عليه السلام و شهادت در ركاب ايشان را يافته است.

اگر انتظار فرج مسئولانه، با اين ويژگى‌ها تحقّق يابد، عنصر تكامل فردىِ شخص منتظر، به فعليت رسيده است. اين انتظار، هدف فرج را محقّق مى‌كند و حتّى بالاتر

[١]. ر. ك: ص ٣٣٥( انتظار فرج، خود، فرج است).

[٢]. ر. ك: ص ٣٣٧( از بزرگ‌ترين فرج‌هاست).