دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٩٠ - ٣ توقيع احمد بن خضر

لَا يَعْرِفُونَهُ.[١]

به خدا سوگند كه صاحب اين امر، هر سال در موسم حج ظاهر مى‌شود، مردم را مى‌بيند و مى‌شناسد و آنان نيز او را مى‌بينند؛ ولى نمى‌شناسند.

كنار هم نهادن اين احاديث، نتيجه روشنى را به دست مى‌دهد؛ اين كه: مقصود دسته نخست، نفى مطلق رؤيت نيست؛ بلكه ديدار همراه با شناخت امام را نفى مى‌كند.

گفتنى است كه احاديث دسته دوم نيز عام هستند و مى‌توانند به وسيله احاديث ديگر و يا گزارش‌هاى مقبول و اطمينان‌آور، تخصيص زده شوند و چنين نتيجه گرفت كه اشخاص معدودى به شرف درك حضور آگاهانه حجّت عليه السلام نايل شده و مى‌شوند.

٣. توقيع احمد بن خضر

حديث ديگرى كه مستند انكار رؤيت قرار گرفته است، توقيعى است كه از سوى امام زمان عليه السلام خطاب به احمد بن خضر آمده و جستجوى او را در طلب امام، چنين نكوهيده است:

مَنْ بَحَثَ فَقَدْ طَلَبَ وَ مَنْ طَلَبَ فَقَدْ دَلَّ وَ مَنْ دَلَّ فَقَدْ أَشَاطَ وَ مَنْ أَشَاطَ فَقَدْ أَشْرَكَ.[٢]

كسى كه جستجو كند، طلبيده و كسى كه بطلبد، راه‌نمايى كرده و كسى كه راه‌نمايى كند، هلاك كرده و كسى كه هلاك كند، مشرك شده است.

اين حديث به گونه‌اى مستقيم، به نفى ديدار نپرداخته است؛ امّا از ممنوعيت جستجو در آن، عدم امكان ديدار استفاده شده است. برخى سخن نعمانى‌[٣] را نيز

[١]. ر. ك: ج ٣ ص ٣٤٠ ح ٦٢٠.

[٢]. كمال الدين: ص ٥٠٩ ح ٣٩. نيز، ر. ك: همين دانش‌نامه: ج ٤ ص ١٦٦ ح ٦٧٥.

[٣]. نعمانى، از نخستين عالمانى است كه در موضوع« غيبت»، كتاب نگاشته است.