در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٦٤ - بحثى پيرامون حروف مقطعه

عده‌اى چون ابن عباس گفته‌اند: (ذلك) در اينجا به معنى (هذا) مى‌باشد.[١] جواب ديگر اينكه احتمال دارد (ذلك) اشاره به الفاظ قرآن نباشد بلكه اشاره به بعد معنوى و مفاهيم بسيار بالاى قرآن باشد، بدين معنى كه مفاهيم اين كتاب دور از دسترس شماست و به راحتى نمى‌توانيد به آنها دست يابيد مگر با سعى و تلاش، لذا از اين كلمه استفاده شده است. همانطور كه سخن حضرت امير (قرآن را به نطق درآوريد) اشاره به اين نكته است.

(الكتاب): ظاهراً مراد از كتاب، همين قرآن كريم است و آيات بعدى نيز مؤيد اين مطلب است و (هدى للمتقين) نيز بر آن دلالت مى‌كند. در واقع بايد گفت كتابى كه هدايت براى متقين باشد قرآن است و رواياتى مؤيد اين مطلب است كه مراد از (الكتاب) قرآن است.

عده‌اى هم بر اين باورند كه مراد از كتاب، تورات و انجيل است‌[٢]، اما به نظر مى‌رسد اين مطلب صحيح نمى‌باشد، زيرا اولًا (كتاب) اشاره به يك كتاب است و (ذلك) بيانگر مفرد است نه جمع و حال آنكه تورات و اناجيل اربعه جمع هستند. ثانياً به اعتقاد مسلمين كتاب تورات و انجيل تحريف شده‌اند، با اين وجود چگونه مى‌توانند هدايتگر متقين باشند؟

عده‌اى براى اينكه ثابت كنند مراد از (كتاب) تورات و انجيل است، شبهه‌اى اين‌گونه مطرح كرده‌اند كه ما مى‌دانيم قرآن شفاهاً و

[١]. طبرى، جامع البيان، ج ١، ص ٩٦.

[٢]. بحرانى، البرهان، ج ١، ص ١٢٧.