در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٤٤٦ - هدف هاى اين سوره

٢. اقرأ فعل امر است از قرائت. قرائت، خواندن كلامى است كه از قبل آماده شده (مكتوب يا محفوظ).

خداوند به رسول خود امر مى‌كند كه بخواند. اين كه چه چيز را بخواند در آيه ذكر نشده است، اگر منظور از مفعول اقرأ قرآن باشد، قرآن نه مكتوبش و نه محفوظش در نزد او نبود؛ بنابراين كه اين سوره اولين سوره‌اى باشد كه بر پيغمبر (ص) نازل شده است پس بايد گفت مقصود قرآنى است كه بعد از اين به حضرتش نازل مى‌گردد؛ مانند اين كه معلم در كلاس به دانش‌آموز بگويد: بنويس، و بعد آنچه را كه بايد بنويسد بگويد؛ يعنى: «اقرأ ما سَنَتْلوا عليك أوْ ما سَنُمْلى لك».

و ممكن است منظور خواندن هر چيزى باشد كه خواندنى است؛ بدين معنى كه رسول‌الله (ص) با اين امر، مأمور شده به قرائت با اين كه تاكنون نمى‌توانست بخواند؛ يعنى‌اى رسول! تو تاكنون عامى بودى و درس نخوانده، از اين لحظه توان قرائت پيدا كردى و مأمور شدى كه بخوانى هر كلامى را كه نوشته يا حفظ شده باشد؛ خواه كلام خدا باشد، خواه كلام بشر. و اگر قرينه نباشد كه منظور، قرائت قرآن است مى‌توان گفت كه حذف مفعول بر اين عموم دلالت مى‌كند. و احتمالا منظور اصلى از امر، قرائت نيست بلكه «باسم ربك» است كه بعد از «اقرأ» ذكر شده است؛ يعنى هر وقت خواستى بخوانى در آغاز بسم الله را بگو و قرائت تو بدون بسم‌الله نباشد.

ب. «ربّ»:

١. رب خواه از «رَبّ» باشد يا «ربى» به معنى پروراندن، رشد و