در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٣٣ - فرق حمد با شكر و مدح

خدا مى‌كند و مرتب به آنها گوشزد مى‌كند اين دنيا عبث و بى‌فايده نيست، بلكه داراى خداوندى است كه اگر بارها گناه كردى و اوامر او را به جاى نياوردى باز نااميد مشو زيرا خداوند رحمان است و رحيم.

اين آيه از لحاظ اجتماعى و روانشناسى تأثير بسيار فراوانى را در زندگى افراد دارد و خود به خود يك نوع آرامش نسبى را در جامعه به جاى مى‌گذارد. مردمى كه صبح هنگام با ذكر خداوند از خانه خارج مى‌شوند، كمتر به دنبال كار ناشايست هستند و اقلًا در مدتى هر چند كوتاه اين آيه اثر خود را بر ذهن، روح و روان آنان مى‌گذارد.

آيه دو

الْحَمْدُ للّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ‌؛ ستايش و ثناءها مخصوص پروردگار جهانيان است.

ال در (الحمد) براى جنس است. بنابراين، تفسير آيه اين‌گونه است كه جنس حمد و ستايش مخصوص پروردگار است و ديگران را شايسته نمى‌باشد.

فرق حمد با شكر و مدح‌

حمد ضد (لؤم) است و بر فعل اختيارى و حسن دلالت مى‌كند بر خلاف شكر كه در مقابل كفران است و براى احسان و نيكى گفته مى‌شود.[١]

بنابراين، حمد در مقابل جمال و كمالى است كه اختيارى باشد، برخلاف مدح كه در مقابل كمال و جمال اختيارى نيست. عده‌اى هم گفته‌اند: حمد و مدح به يك معنى است كه همان ثنا بر فعل زيباست‌

[١]. خويى، البيان، ص ٤٥٦.