دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٧١ - طالع و شرف و هبوط كواكب

آن كه فرمود( : و الكواكب فى مواضع شرفها) :

شرف كوكب در مقابل هبوط آنست . و شرف و هبوط كواكب را در احكام نجوم دخلى بسزا است .

شرف شمس در نوزدهم درجه حمل است . شرف قمر درجه سوم ثور است . شرف زحل درجه بيست و يكم از برج ميزانست . شرف مشترى در پانزده درجه سرطانست . شرف مريخ درجه بيست و هشتم جدى . شرف زهره درجه بيست و هفتم حوت . شرف عطارد درجه پانزدهم سنبله .

هبوط هر كوكب مقابل شرف او بود به همان درجه . و مراد از مقابل , نظير آن برج و درجه است يعنى برج ششم بعد از برج شرف , برج هبوط آن كوكب بود , و ١٨٠ درجه بعد از درجه شرف , درجه هبوط آن كوكب بود .

مثلا برج ميزان برج هبوط شمس بود , و درجه نوزدهم ميزان درجه هبوط آن . و برج عقرب برج هبوط قمر بود , و درجه سوم عقرب درجه هبوط آن , و على هذا القياس . هر كوكبى را در برجى و درجه اى نوعى قوتى يافته اند آنرا شرف آنكوكب ناميده اند , و يا ضعف و آنرا هبوط گفته اند . برج شرف همه آن شرف باشد مگر آنكه در آن درجه قوى بود .

چون كوكب به برج شرف تحويل كرد ابتداء قوه بود و روز بروز متزايد باشد تا آندرجه معين و در آنجا كمال قوه بود , و چون از آن درجه گذشت شروع در تناقص كند تا به حلول او به برج ديگر .

و حال هبوط همچون حال شرف است يعنى چون كوكب به برج هبوط تحويل نمايد , ضعيف ميشود , و روز بروز ضعف او بيفزايد تا بدرجه هبوط و در آنجا در كمال ضعف باشد و چون از آندرجه گذشت شروع كند در تناقص ضعف تا اينكه تحويل نمايد به برج ديگر .

فائدة :

چون شمس در هر دوره به حركت خاصه خود به نوزدهم حمل رسد , و آن در هر سال شمسى مطابق نوزدهم فروردين ماه شمسى خواهد بود , در آن يك شبانه روز , حروف عاليات شرف شمس را كه هفت و سيزده اند , بر نگين