دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٧٠ - طالع و شرف و هبوط كواكب

غرض از نقل عبارت تبصره اين كه : مراد از حركت كل همان حركت اولى است كه حركت به خلاف توالى از مشرق به مغرب است , و مراد از مسامته همان موافات است كه هنگام وصول مركز جرم شمس به دائره نصف النهار است .

و نيز دانسته شده است كه تسميه آن به دائره نصف النهار , با آن كه دائره نصف الليل هم مى باشد به سبب مراعات تقدم يوم بر ليل به جهتى از جهات انواع تقدم و تأخر يعنى اقسام سبق و لحوق است .

امين الاسلام طبرسى در مجمع الابيان در تفسير كريمه : ( و لا الليل سابق النهار)

( يس ٤١ ) آورده است كه :

روى العياشى فى تفسيره بالاسناد عن الاشعث بن حاتم قال : كنت بخراسان حيث اجتمع الرضا عليه السلام و الفضل بن سهل و المأمون فى الايوان الحبرى بمرو فوضعت المائدة , فقال الرضا عليه السلام ان رجلا من بنى اسرائيل سألنى بالمدينة فقال النهار خلق قبل ام الليل ؟ فما عند كم ؟ قال : و أداروا الكلام فلم يكن عندهم فى ذلك شى ء , فقال الفضل اللرضا عليه السلام : اخبرنا بها اصلحك الله , قال : نعم من القرآن ام من الحساب ؟

قال له الفضل : من جهة الحساب .

فقال : قد علمت يا فضل ان طالع الدنيا السرطان , و الكواكب فى مواضع شرفها فزحل فى الميزان , والمشترى فى سرطان , و الشمس فى الحمل , و القمر فى الثور , فذلك يدل على كينونة الشمس فى الحمل فى العاشر من الطالع فى وسط السماء فالنهار خلق قبل الليل .

بيان : حديث شريف در سماء و عالم بحار نيز , با نقل مطالبى در پيرامون آن مذكور است ( ج ١٤ ط ١ ص ٥٥ و ٥٦ ) .

تعريف طالع در درس شانزدهم گفته آمد , و عاشر همانست كه تعريف آن را در درس قبل دانسته ايم .

وسط السماء همان محل موافات مركز جرم الشمس با دائره نصف النهار است . و از آن تعبير به كبدالسماء نيز در روايات شده است .