دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٣٠١ - نسب دوائر با يكديگر

كه زبان زد مردم است به همين مثابت است يعنى وى در همان سير ياد شده نيز بافاقى رسيده است كه آفتاب نسبت بدانها در مدارات ابدى الخفاء واقع شده بود .

حديث سير اسكندر در ظلمت در چهاردهم بحار به تفصيل آمده است كه :

. . . و سار يطلب مطلع الشمس فسار اثنتى عشرة سنة الى ان بلغ طرف الظلمة فاذا ظلمة تفور مثل الدخان ليست بظلمة ليل الى قوله : فسلكوا تلك الظلمة اربعين يوما و ليلة , ثم خرجوا الى ضوء ليس بضوء شمس ولاقمر الخ . ( بحار طبع كمپانى ج ١٤ ص ٣١٢ )

قرن بفتح و سكون بر وزن فلس بمعنى طرف و جانب است . حديث رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم است كه قال لعلى عليه السلام : ان لك بيتا فى الجنة و انك ذوقرنيها . اى ذو طرفيها . و اسكندر نيز به دو طرف ارض يعنى مشرق و مغرب آن دست يافت . قوله سبحانه( : و يسئلونك عن ذى القرنين ) الى قوله( : انا مكنا له فى الارض و آتيناه من كل شى ء سببا فاتبع سببا حتى اذا بلغ مغرب الشمس ) الى قوله( : ثم اتبع سببا حتى اذا بلغ مطلع الشمس , الايات) ( كهف ٨٤ ٩٢ ) . حافظ گويد :

قطع اين مرحله بى همرهى خضر مكن *** ظلماتست بترس از خطر گمراهى

و سعدى در گلستان گويد :

شنيده اى كه سكندر برفت تا ظلمات *** بچند محنت و خورد آنكه خورد آب حيات

گفته سعدى اشارت به واقعه خضر و اسكندر است كه اسكندر براى رسيدن به عين حيات چه رنجها برده است و خضر كه با لشكر وى در معيت او بود بدان چشمه دست يافت و از آن آب حيات بنوشيد و جاويد بماند , ولى اسكندر از آن بى بهره مانده است . به تفصيلى كه در همان ماخذ ياد شده اعنى چهاردهم بحار مذكور است .

فائده ديگر :

از درس ٤٧ تا ٥٠ سخن در تعريف قبة الارض رفته است كه دانسته ايم زمين را از دو طرف تطامن يعنى فرورفتگى است , و ميان آندو را كه مدار خط استواء از منتصف آن در سطح معدل النهار مى گذرد تقبب يعنى برآمدگى است كه در نتيجه زمين كره تام نيست , بلكه شلجمى شكل است . حال بدان كه در كتب فقهى در احكام بئر و بالوعه فرموده اند كه مستحب است بين آندو به پنج