دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٤٣٩ - قوس تعديل النهار كوكب

يعنى آنچه از مدار مركز كوكب فوق الافق , كه قوسى محدود بين دائره افق مائل و دائره ميل بوصف مذكور است , تعديل النهار آن كوكب است . دائره افق استوائى از دو قطب معدل النهار مى گذرد , و دائره ميل نيز از دو قطب معدل مى گذرد , و در شماره ٢٦ درس ٥٦ دانسته ايم كه نسبت ميانه ميل و افق , عموم و خصوص من وجه است . و دائره ميلى كه در تحديد قوس تعديل النهار در عبارت قوشچى آمده است , دائره افق موضعى از خط استواء است كه آن موضع با موضع مفروضى از آفاق مائله كه تعديل النهار آن مطلوبست هر دو در تحت يك دائره نصف النهار واقع اند , پس نتيجه اين كه :

آنچه از مدار مركز كوكب ( مثلا شمس ) در ميان دائره ميل فوق افق استوائى واقع شده است و با دائره ميل در دو نقطه بر افق تقاطع مى كند , آن قوس النهار مركز جرم كوكب مفروض در موضع مفروض از خط استواء است . و آنچه از مدار مذكور , محدود بين دائره افق مائل و دائره ميل ياد شده خواه در جهت شرق و خواه در جهت غرب واقع است تعديل النهار كوكب مفروض در جزء مشخص از منطقة بافق مفروض مى باشد . و چون قوس تعديل النهار شرقى و غربى باهم برابرند , لاجرم تفاضل ميان هر يك از قوس النهار و قوس الليل كوكب و ميان نصف دور بقدر ضعف تعديل النهار بود . در ش ٦٦ فرض شود ا ب ح د منطقه حركت اولى يعنى فلك مستقيم كه معدل النهار است بر قطب ه . و و رح ط مدار يومى . و ده ب افق استوائى كه دائره ميل نيز هست . و دى ب افق مائل .