دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٢٦٧ - تحصيل سمت حقيقى قبله در دو روز
( من شخصا عقيده دارم امروز كه بى سيم و راديو در تمام كشورها , البته آنهايى كه در نيم كره شمالى هستند , در دسترس همگان مى باشد مى توان قبله هر شهر و دهى را به آسانى بدست آورد . بدين طريق هنگامى كه خورشيد در نصف النهار حقيقى و نقطه اعتدال بالاى خانه كعبه مى رسد فورا بوسيله راديو وصول آن اعلام گردد آنگاه هر كسى در آنحال با ايستادن مقابل خورشيد مى تواند خط مستقيم قبله محل خود را با كعبه معظمه يافته و بدين وسيله علامت مشخص و ثابتى براى مردمان آن سامان قرار دهد) .
اين شخص نويسنده مقدمه كه شخصا عقيده اش آن بود , چيزى شنيده بود , و ليكن چون آشناى به فن نبود نتوانست آن را درست پياده كند . و بحمد الله تعالى شما مى دانيد كه خورشيد چون در نقطه اعتدال بود خواه نقطه اعتدال ربيعى و خواه نقطه اعتدال خريفى , در آنگاه مدار يومى وى , دائره استوارى سماوى اعنى معدل النهار است كه با دائره استواى ارضى در يك سطح است , و چون در نقطه اعتدال مطلقا به دائره نصف النهار مكه رسد بقدر عرض مكه يعنى ٢٥ ٢١ از مكه دور است و در جهت جنوب مكه واقع مى شود چه اين كه در مدار خط استواء است , چگونه در اين حال بالاى خانه كعبه است ؟ ! . و ديگر اين كه آن حرف او را( البته آنهايى كه در نيم كره شمالى هستند) چه معنايى است ؟ ! . علاوه اين كه دائره نصف النهار حقيقى و غير حقيقى مفهومى ندارد چه اين كه دائره نصف النهار هر نقطه يكى بيش نيست , آن دائره افق است كه به حقيقى و حسى و ترسى تقسيم مى گردد نه دائره نصف النهار . بلى در نصف النهار بعضى از آفاق , مانند عرض تسعين بحثى است كه در پيش است .
تبصره :
تحصيل سمت قبله بطريق مذكور را , محقق طوسى خواجه نصيرالدين در آخر فصل دوازدهم باب سوم تذكره كه مطلب آخر آن باب است , بدين عبارت عنوان فرموده است :
([ لمعرفه سمت القبلة طرق كثيرة لا يليق ايرادها هيهنا , فلنقتصر على وجه سهل و هو ان الشمس تكون مارة بسمت راس مكه عند كونها فى الدرجة الثامنة من الجوزاء , و الثالثة