دروس هيئت و ديگر رشته هاي رياضي - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٢٣٢ - قبة الارض و دحوالارض

رواه الصدوق باسناده عن الحسن بن راشد قال : كنت مع ابى و انا غلام فتعشينا عند الرضا عليه السلام ليلة خمس و عشرين من ذى القعدة , فقال له ليلة خمس و عشرين من ذى القعدة ولد فيها ابراهيم عليه السلام , و ولد فيها عيسى بن مريم عليهما السلام , و فيها دحيت الارض من تحت الكعبة فمن صام ذلك اليوم كان كمن صام ستين شهرا . الى غير ذلك من الاخبار . ( ص ١٩٠ ط ١ج ٥ )

همچنين سيد بن طاوس در اعمال ذى القعده از كتاب اقبال در دحول الارض و فضيلت آن و دعاى مبسوط اللهم داحى الكعبه وفالق الحبة الخ در چند فصل مطالبى شريف بدين عنوان ذكر فرموده است :

فصل فيما يتعلق بدحوالارض و انشاء اصل البلاد و ابتداء مساكن البلاد . ( ص ٣١٠ ٣١٤ ط رحلى )

غرض از عنوان تبصره اين است كه جناب استاد علامه ذوالفنون آية الله شعرانى قدس سره الشريف در بيان مفاد آيت ياد شده , و اخبارى كه در موضوع يوم دحوالارض روايت شده اند كه زمين از زير خانه كعبه گسترده شده است , فرموده است كه : كره زمين را از دو جانب قطب اندكى تطامن است يعنى اندكى مسطح است و فرو رفتگى دارد و آفاق استوائى و قريب بدانها را چون مكه مكرمه تقبب است يعنى برآمدگى دارند . و آب همه كره زمين را فرا گرفته بود و چون فرو نشست قهرا جاى برآمده زمين كه قبه آنست و تقبب آن بيش از جاهاى ديگر است در نخستين بار نمودار شده است و آن مكه مكرمه است و چون آب كم كم فرو نشست و تقليل يافت قسمت پديد آمده زمين به تدريج گسترش يافت كه از آن تعبير به دحوالارض شده است . اين حاصل فرموده آن جناب در جلسه درس بوده است كه از محضر ارفع و انور او استفاده كرديم و اينچنين نگاشته ايم . و همين معنى را در كتاب گرانقدرش به نام نثر طوبى در لغت دحو به قلم مباركش چنين تحرير فرموده است :

([ دحو : گستردن . والارض بعد ذلك دحيها , زمين را پس از آن بگسترد . چنان كه در لغت ارض گذشت مراد از آن كره زمين نيست بلكه سطح خشكى است مقابل