مكان حصين و درع حصينه،چون ممنوع باشد از طالبانش.و زن پارسا را حاصن و حصان گويند،براى آن‌كه خود را نگاه دارد از ناشايست.و فرس حصان گويند اسپى كه خداوندش را نگاه دارد از دشمن،پشت او به مثابۀ حصنى باشد.و حصنت المرأة تحصن حصنا فهى حصان،مثل جبنت جبنا فهى جبان،و أحصن إذا تزوّج، مرد [١]كه زن بكند يا زن [٢]كه شوهر [٣]بكند.

و إحصان بر چهار وجه باشد:يكى به تزويج كه شوهر بكند،كقوله تعالى:

وَ الْمُحْصَنٰاتُ مِنَ النِّسٰاءِ ،و دوم به اسلام باشد،كقوله تعالى: فَإِذٰا أُحْصِنَّ فَإِنْ أَتَيْنَ بِفٰاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مٰا عَلَى الْمُحْصَنٰاتِ مِنَ الْعَذٰابِ [٤]... ،و سه‌ام [٥]به عفّت باشد،نحو قوله تعالى: وَ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنٰاتِ... [٦]،چهارم به حرّيّت باشد، نحو قوله: وَ الْمُحْصَنٰاتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتٰابَ مِنْ قَبْلِكُمْ [٧].

كِتٰابَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ ،در نصب او دو وجه گفتند:يكى آن‌كه منصوب باشد به فعلى مضمر و مصدر آن فعل باشد،كأنّه قال:كتب اللّه عليكم كتابا،آنگه فعل بيفگند و اضافه كرد [٨]مصدر را با فاعل،و مثله قوله: صِبْغَةَ اللّٰهِ [٩]... ،و: صُنْعَ اللّٰهِ [١٠]،و روا بود كه گويند:در اين فعل كه ظاهر است معنى كتابت بود،كأنّه قال:حرّم اللّه هؤلاء كتابا منه عليكم،چنان كه شاعر گفت [١١]:

و رضت فذلّت صعبة أىّ إذلال
[كأنّه قال:و أذللت صعبة أىّ إذلال] [١٢]فذلّت.

دوم زجّاج گفت:روا بود كه نصب او بر مفعول به بود،كأنّه قال:الزموا كتاب اللّه عليكم،و قول سه‌ام [١٣]آن‌كه:«عليكم»اگرچه در او عمل نكند بر سبيل اغراء

[١] .آج،لب،فق،مر:مردى.

[٢] .آج،لب،فق:زنى.

[٣] .آج،لب،فق:شوهرى.

[٤] .سورۀ نساء(٤)آيۀ ٢٥.

[٥] .مر،تب:و سيم.

[٦] .سورۀ نور(٢٤)آيۀ ٤.

[٧] .سورۀ مائده(٥)آيۀ ٥.

[٨] .مر:بيفگندند و اضافه كردند.

[٩] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ١٣٨.

[١٠] .سورۀ نمل(٢٧)آيۀ ٨٨.

[١١] .تب+شعر.

[١٢] .اساس:ندارد،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[١٣] .آج،لب:سوم،فق،مر،تب:سيم.