روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٠٥ - ترجمه
أُمَّهٰاتُكُمْ ،واحد«امّ»باشد،و در اصل امّهة بوده است على وزن فعّلة،مثل قبّرة و حمّرة،«ها»در واحد بيفتاد و در جمع بازآمد،قال الشّاعر [١]:
أمّهتي خندف و الدّوس أبي
و گفتهاند:اصل«امّ»،«امّة»بوده است،و قال الشّاعر [٢]:
تقبّلتها عن أمّة لك طال ما
تنوب [٣]إليها فى النوائب أجمعا
آنگه جمعش«امّات»بود،قال الشّاعر [٤]:
كانت نجائب منذر و محرّق
امّاتهنّ و طرقهنّ فحيلا
حقتعالى در اين آيت چهارده كس را حرام كرد،هفت[٣٠٢-ر]از جهت نسب،و هفت از جهت سبب.امّا از جهت نسب مادرانند و إن علون،چندان كه از جدّات باشند من قبل الأم و الأب داخل باشند تحت اين. وَ بَنٰاتُكُمْ ،جمع بنت باشد، و دختران،و إن سفلن،دخترزادگان و پسرزادگان در اين جا داخل باشند. وَ أَخَوٰاتُكُمْ ،جمع اخت،و خواهرانتان من قبل الأب و الأم،أو من قبل الأب أو من قبل الأم. وَ عَمّٰاتُكُمْ وَ خٰالاٰتُكُمْ ،و عمّگان [٥]و خالگان [٦]على اختلاف أنسابهنّ. وَ بَنٰاتُ الْأَخِ ،و دختران برادر،و إن نزلن على اختلاف أحوالهم. وَ بَنٰاتُ الْأُخْتِ ،و إن نزلن،و دختران خواهر اگرچه نازل شوند بر اختلاف انسابشان،اين هفت از جهت نسب حرامند.
و امّا آنان كه از جهت سبب حرامند: وَ أُمَّهٰاتُكُمُ اللاّٰتِي أَرْضَعْنَكُمْ ،آنان كه شما را شير داده باشند مادر رضاع باشند و خواهران از جهت رضاع،و هرچه از جهت نسب حرام باشند[از جهت رضاع حرام [٧]باشند] [٨]
لقوله-عليه السّلام: يحرم من الرّضاع ما يحرم من النّسب.
ابو عبد الرّحمن السّلمي روايت كرد از اميرالمؤمنين -عليه السّلام-كه گفت:من رسول را-عليه السّلام-گفتم يا رسول اللّه!چرا ديگران و دوران را به زنى مىكنى،و
[٤] [١] .تب+شعر.
[٢] .كذا:در اساس و همۀ نسخه بدلها،تفسير قرطبى(١٠٧/٥):تثوب.
[٣] .مر:عمتكان.
[٥] .مر:خالتكان.
[٦] .آج،لب،فق+نيز.
[٧] .اساس:ندارد،از وز افزوده شد.
[٨] .آج،لب+را.