بيرون آيد [١]با خانه نشود الّا پس ازآن‌كه عملى كند كه مستوجب بهشت شود.و مرد باشد كه از خانه بيرون آيد،با خانه نشود تا عملى كند كه مستوجب دوزخ شود،و آنگه اين آيت برخواند: يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَ تَسْوَدُّ وُجُوهٌ -الآية،و بيان اين،قول النّبىّ- عليه السلام-كه گفت [٢]:روزگارى آيد بر امّت من كه مرد بامداد مسلمان بود،نماز شام كافر شود كه دين خود به چيزى اندك از دنيا بفروشد.

ابو امامة الباهلىّ گفت:خوارجند و قتاده گفت:مبتدعان امّت‌اند،بيان اين قول خبر رسول است-صلّى اللّه عليه و آله-كه گفت:فردا قيامت جماعتى به نزديك من آيند بر كنار حوض از اهل صحبت [٣]من،چون من ايشان را بينم،ايشان را از پيش من بربايند [٤].من آواز دهم كه:

اصيحابي اصيحابي [٥]، ياركان منند،مرا گويند،تو ندانى كه اينان از پس تو چه احداث كردند؟

انّهم رجعوا على اعقابهم القهقرى و ارتدوا ،اينان از پس تو مرتدّ شدند و برگشتند،و اين خبر ثعلبى امام اصحاب الحديث در تفسير آورد.

وَ أَمَّا الَّذِينَ ابْيَضَّتْ وُجُوهُهُمْ ،و امّا آنان را كه روى ايشان سپيد [٦]باشد و ايشان مؤمنان و موحّدان و مخلصان باشند،عكس آنان كه ذكر ايشان برفت. فَفِي رَحْمَتِ اللّٰهِ ،أي في ثواب اللّه،ايشان در رحمت و ثواب خداى باشند،يعنى در بهشت. هُمْ فِيهٰا خٰالِدُونَ ،و در آنجا مخلّد [٧]و مؤبّد باشند به بقاى خداى تعالى.

تِلْكَ آيٰاتُ اللّٰهِ ،اين آيات و بيّنات و حجج خداست. نَتْلُوهٰا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ ، ما بر تو مى‌خوانيم به حقّ و راستى و درستى،تا بدانى از اين آيات و بيّنات كه خداى تعالى ظلم [٨]عالميان نخواهد،يعنى نخواهد كه بر هيچ‌كس از جهانيان ظلم كند.

و نسبت و اتّصال اين حديث بما تقدم آن است كه:خداى تعالى ذكر كافران و منافقان و مؤمنان بكرد،و آنگه جزا و استحقاق هريك بگفت،آنگه گفت:اين براى آن است تا معلوم شود كه خداى تعالى نخواهد كه بر هيچ‌كس ظلم كند،امّا به

[١] .مر+و.

[٢] .مب،مر:فرمود.

[٣] .دب:صحابه،مر:صحبۀ.

[٤] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:برانند.

[٥] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:اصحابى.

[٦] .مب،مر:سفيد.

[٧] .مج:مخلود،با توجّه به وز تصحيح شد.

[٨] .مب،مر+بر آنكه.