روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٩٧ - ترجمه
منقار الطّير لآلة النّقر.و«نقير»،فعيل به معنى مفعول بود بر [١]قول عبد اللّه عبّاس.
أَمْ يَحْسُدُونَ النّٰاسَ ،يا حسد مىبرند[٣١٨-ر]اين جهودان بر عرب به آنكه خداى تعالى محمّد را در ميان ايشان فرستاد.
عبد اللّه عبّاس و مجاهد و ضحّاك و سدّى و عكرمه گفتند:مراد به«ناس» محمّد است-صلّى اللّه عليه و آله-جهودان حسد بردند او را بر نبوّت.بعضى دگر گفتند:مراد رسول است،او را حسد كردند بر آنكه خداى تعالى او را نه زن حلال كرد،جهودان طعن زدند گفتند:اگر پيغمبر [٢]بودى او را چنين همه زنان نبودى.
خداى تعالى گفت ايشان را:اين عجب مىآيد و نمىدانند كه به نزديك داود صد زن بودند و او را حلال بود،و به نزديك سليمان هزار زن بودند،سيصد مهيره و هفصد [٣]سريّه.
رسول-عليه السّلام-گفت:اىعجب صد و هزار بيشتر باشد يا نه!بر ايشان به آن عدد انكار نبود،بر من به اين عدد چرا انكار است؟چون اين بشنيدند بعضى امساك كردند.
خداى تعالى گفت: فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ بِهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ صَدَّ عَنْهُ ،سدّى گفت:آيت در ابراهيم خليل-عليه السّلام-آمد كه او سالى زرعى بسيار كرد،زرع او به برآمد و زرع ديگران تباه شد،او را حسد كردند.چون محتاج شدند به طعام آمدند و از او طعام خواستند،او گفت:هركه ايمان آرد طعامش دهم،و هركه نيارد ندهمش.بعضى ايمان آوردند و بعضى نياوردند،فذلك قوله: فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ بِهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ صَدَّ عَنْهُ .
در تفسير باقر آمد-عليه السّلام-كه:مراد به«ناس»محمّد است و آل محمّد،و مراد به حاسدان آنانند كه رسول را بر نبوّت حسد كردند و آل او را بر امامت،بيانش قوله تعالى: فَقَدْ آتَيْنٰا آلَ إِبْرٰاهِيمَ الْكِتٰابَ وَ الْحِكْمَةَ ،گفت:ما آل ابراهيم را كتاب داديم و حكمت،و آل ابراهيم شامل است بر محمّد و اهل البيت[او] [٤]،و مراد به «كتاب»قرآن است،و به«حكمت»نبوّت،و به«ملك عظيم»امامت،و اين جمله
[١] .اساس،وز:و،با توجّه به آج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٢] .وز،تب:پيغامبر.
[٣] .تب:هفتصد.
[٤] .اساس:ندارد،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.