وَ نِعْمَ أَجْرُ الْعٰامِلِينَ ،و نيك مزد عمل‌كنندگان است بهشت[٢٦٤-ر]و تقدير اين است:و نعم اجر العاملين الجنّة،و لكن از كلام بيفگند للدّلالة عليه،براى آن‌كه كلام بر او دليل مى‌كند و الّا«نعم»و«بئس»مستقل نباشد [٢]به يك اسم تا ايشان را مخصوص بالمدح و الذّم نباشد [٣]،چنان كه:نعم الرّجل زيد،و بئس الغلام عمرو.

و در خبر هست كه خداى تعالى وحى كرد به موسى عمران:

يا موسى!ما اقلّ حياء من يطمع في جنّتي بغير عمل،يا موسى كيف أجود برحمتي على من يبخل بطاعتي، يا موسى!چه بى‌شرم باشد آن‌كس كه او طمع كند در بهشت بى‌عمل !يا موسى چگونه سخاوت كنم به رحمتم بر آنكه بخل كند به طاعت من.

شهر بن حوشب گفت:طمع بهشت بى‌عمل از جملۀ گناه است.ثابت البنانى گفت:چنين رسيد به من كه چون اين آيت آمد: وَ الَّذِينَ إِذٰا فَعَلُوا فٰاحِشَةً -تا به آخر آيات،ابليس بگريست،آنگاه گفت:به عزّت تو كه تا توانم اغراء و اغواء مى‌كنم ايشان را.خداى تعالى گفت:به عزّت و جلال من كه بيامرزم ايشان را ما دام با [٤]استغفار مى‌كنند.

قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌ ،حق‌تعالى خواست تا بر سبيل وعظ و اعتبار ياد دهد مكلّفان را احوال گذشتگان،و آن‌كه پيش از شما مردمان بودند و گناه كردند و كيفر كشيدند و عقوبت ديدند.

قَدْ خَلَتْ ،بگذشت از پيش شما سنن.ابن دريد گفت:اى أمثال،مانند شما بسيار كسان بگذشتند.مفضّل گفت:سنن،أى امم،جماعات بسيار گذشتند پيش [٥]شما،قال:و السنّة الأمّة،قال الشّاعر:

ما عاين النّاس من فضل كفضلكم و لا رأوا مثلكم في سالف السّنن
أى الامم.بعضى دگر گفتند معنى آن است كه:اصحاب سنن.عطا گفت:

[٣] [١] .اساس،وز،دب:به مغفرۀ تو،با توجّه به آج و ديگر نسخه‌بدلها تصحيح شد.

[٢] .دب،آج،لب،فق،مر:باشد.

[٤] .كذا:در اساس،وز:تا،دب:به،آج،لب،فق،مر:كه.

[٥] .پيش شما/پيش از شما.