بلوغ را به حالت يتيمى،چنان كه گفت: فَأُلْقِيَ السَّحَرَةُ سٰاجِدِينَ [١]،و ايشان در آن حال كه به روى آمدند به سجده ساحر و كافر نبودند،بل مؤمن بودند،و لكن حق‌تعالى براى مقاربت [٢]حال را ساحر خواند ايشان را كه اين وصف بر ايشان بمثابت نام شده بود،هم چنين در آيت ما،و رسول را-عليه السّلام-پس از چهل سال يتيم ابو طالب مى‌خواندند،براى آن‌كه يتيم از پدر بازماند،و ابو طالب او را در حجرۀ [٣]خود بپرورد.

وَ لاٰ تَتَبَدَّلُوا الْخَبِيثَ بِالطَّيِّبِ ،و بدل مكنيد [٤]پليد را به پاك،يعنى مالهاى ايشان[كه] [٥]بر شما حرام است بر مگيرى [٦]،و مال خود كه حلال است شما را با جاى نهى [٧].و پليد و پاك كنايت است از حلال و حرام،نظيره قوله: قُلْ لاٰ يَسْتَوِي الْخَبِيثُ وَ الطَّيِّبُ [٨]،أى الحلال و الحرام [٩].

مفسّران در معنى اين تبديل و تغيير خلاف كردند.بعضى گفتند كه:ايشان را عادت بودى كه مال نيك رفيع بر گرفتندى و بد و خسيس به جاى آن بنهادندى،اين قول سعيد بن المسيّب است و نخعي و زهري و سدّى و ضحّاك.عطا گفت:به مال يتيم تجارت كردند[ى] [١٠]و سود به او ندادندى.ابن زيد گفت:در جاهليّت كودكان خرد [١١]را ميراث ندادندى،ميراث به بزرگان دادندى و زنان را ميراث ندادندى.و ابن زيد چنين خواند فى قوله تعالى: وَ تَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ وَ الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الْوِلْدٰانِ [١٢]،لا تورثوهنّ شيئا،مجاهد گفت:تعجيل مكنيد [١٣]به نفقۀ حرام تا حلال به دست آمدن. وَ لاٰ تَأْكُلُوا أَمْوٰالَهُمْ إِلىٰ أَمْوٰالِكُمْ ،يعنى مع اموالكم،و مالهاى ايشان با مالهاى خود مخوريد.و«إلى»اين جا به معنى«مع»است،و مثله قوله:

[١] .سورۀ شعرا(٢٦)آيۀ ٤٦.

[٢] .تب:مقارنۀ.

[٣] .همۀ نسخه بدلها بجز لب:حجر.

[٤] .آج،لب،فق:مكنى/مكنيد.

[١٠] [٥] .اساس:ندارد،با توجه با توجه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[٦] .تب:بر مگيريد.

[٧] .تب:نهيد.

[٨] .سورۀ مائده(٥)آيۀ ١٠٠.

[٩] .آج،لب،فق،تب:أى الحرام و الحلال.

[١١] .تب:خورد.

[١٢] .سورۀ نساء(٤)آيۀ ١٢٧.

[١٣] .آج،لب،فق:مكنى/مكنيد.