السّخيّ قريب من اللّه،قريب من الجنّة،قريب من النّاس،بعيد من النّار،و البخيل بعيد من اللّه،بعيد من الجنّة،بعيد من النّاس،قريب من النّار،و لجاهل سخىّ احبّ الى اللّه من عالم بخيل، گفت:سخى نزديك است به خدا و به بهشت و به مردمان [١]،دور است از دوزخ و بخيل دور است از خداى[٢٦٢-پ]و بهشت و مردمان،و نزديك است به دوزخ،و خداى تعالى سخى جاهل را دوست‌تر [٢]دارد ازآن‌كه عالمى بخيل را.

و انس روايت كرد از رسول-عليه السّلام-كه گفت:سخاوت درختى است در بهشت شاخهاى [٣]آن در دنياست،هركه دست به شاخى از شاخهاى [٤]او زند او را به بهشت برد،و بخل درختى است در دوزخ،شاخهاى [٥]آن در زمين است،هركه دست به شاخى از شاخهاى [٦]او زند او را به دوزخ برد.و رسول-عليه السّلام-گفت:

تجافوا [٧]عن ذنب السّخيّ فانّ اللّه اخذ بيده كلّما عثر ،گفت:از گناه سخى درگذرى [٨]كه خداى دست گير او بود هركجا بيفتد.

وَ الْكٰاظِمِينَ الْغَيْظَ ،و آنان كه خشم فروبردند [٩]،و براى آن«كظم»گفت كه مرد خشم گرفته چون ممتلى باشد از آن خشم،و راحت ممتلى در آن بود كه قذف كند از روى تشبيه او را از خشم به گلوا [١٠]مى‌برآيد [١١]تا به دهن او فروبرد و بر زبان نراند و امضا نكند و اظهار،رسول-عليه السّلام-گفت:

من كظم غيظا و هو يقدر على انفاذه ملاه اللّه امنا و ايمانا، هركه خشمى فروبرد [١٢]و او تواند تا آن خشم از پيش ببرد،خداى تعالى [١٣]او را پر از امن و ايمان باز كند.و اصل«كظم»حبس الشّىء عند امتلائه باشد،يقال:كظمت القربة اذا ملأتها ماء.و مجارى آب را«كظائم»خوانند

[١] .همۀ نسخه‌بدلها+و.

[٢] .مر:دوستر.

[٦] [٥] [٤] [٣] .شاخهاى/شاخه‌هاى.

[٧] .كذا:در اساس،وز،مب،مر،دب:تجافرا،ديگر نسخه‌بدلها:تجاوزا.

[٨] .مب،مر:درگذريد.

[٩] .وز،دب،آج،لب،فق:فروبرند،مب،مر:فروخورند.

[١٠] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:به گلو.

[١١] .فق،مب،مر:بر مى‌آيد.

[١٢] .مب،مر:فروخورد.

[١٣] .دب،آج،لب،فق،مب،مر+دل.