گفت:يا رسول اللّه!پسر برادرم طفل است و در حجر من است،مرا از مال او چيزى باشد؟و مال او كى با او دهم؟خداى تعالى اين آيت فرستاد: وَ ابْتَلُوا الْيَتٰامىٰ ،آيت خطاب است با اولياى يتيم و آنان كه در حجر ايشان يتيمى باشد.حق‌تعالى ايشان را احتياط مى‌فرمايد،مى‌گويد:بيازمايى [١]يتيمان را،يعنى احوال ايشان را مراقبت كنى [٢]تا آنگه كه به آنجا رسند كه از ايشان قوّت و صلاحيت خلوت زنان باشد.

و در كيفيّت«ابتلاء»علما خلاف كردند.بعضى گفتند:حال طفل از دو بيرون نبود،يا پسر باشد يا دختر.اگر پسرى باشد،ابتلاى ولىّ او را آن بود كه يك‌ماهه نفقه يا كمتر بر گيرد و به دست او دهد و او را بگويد [٣]كه:چگونه صرف كن، و او را رها كند،و آنگه بنگرد تا چگونه كرده است.اگر خرج و ترتيب آن به وجه خود كرده باشد چنان كه پسنديده آيد او رشيد است،مال به او دهد.و اگر بخلاف اين باشد،مال به او ندهد كه او رشيد نباشد هنوز.و اگر دختر بود پاره‌اى پنبه بخرد [٤]او را و كارى كه در خانه باشد كه مفوّض بود به زنان بفرمايد او را و ترتيب آن بگويد او را،و بنگرد [٥]اگر به وجه خود بر آرد و آن پنبه ريسمان كند و به كس‌ها دهد به مزد معلوم تا ريسمان كنند-چنان كه در آن غبطت باشد-او رشيده باشد مال به او دهد،و اگر نه،نگاه دارد تا رشدش پيدا شود.و قوله: إِذٰا بَلَغُوا النِّكٰاحَ ،و بلوغ به [٦]نكاح به يكى باشد از پنج چيز:سه مردان و زنان در او مشترك باشند،و دو به زنان مختصّ باشد.امّا آنچه مشترك است بين الرّجال و النّساء احتلام است و انزال آب مني،سوا اگر از جماع باشد يا نباشد،در خواب و بيدارى.و[بر] [٧]هر حال كه باشد هرگه انزال آب مني بود او را او بالغ بود،لقوله تعالى: وَ إِذٰا بَلَغَ الْأَطْفٰالُ مِنْكُمُ الْحُلُمَ فَلْيَسْتَأْذِنُوا [٨]-الآية،و لقوله-عليه السّلام-و براى آن‌كه رسول-عليه السّلام-گفت معاذ

[١] .مر:بيازماييد.

[٢] .مر،تب:كنيد.

[٣] .كذا:در اساس و همۀ نسخه بدلها،چاپ شعرانى(٣١٥/٣):نگويد.

[٤] .آج،لب،فق:پنبه بدو دهند و.

[٥] .آج،لب،فق،مر:كارى كه در خانه زنان را باشد تعليم دهند كه چگونه كن آن را بنگرند.

[٦] .كذا:در اساس،همۀ نسخه بدلها:ندارد.

[٧] .اساس:ندارد،از وز افزوده شد.

[٨] .سورۀ نور(٢٤)آيۀ ٥٩.