روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٥٣ - ترجمه
انبات نبود،مرا الحاق كرد به نابالغان.
امّا تخصيص زنان به حيض باشد يا به سنّى [١]مخصوص نزديك ما و نزديك شافعى.و سن در زنان به نزديك اهل البيت نه سال باشد.و دليل بر آنكه حيض بلوغ باشد زنان را،
قول النّبي-عليه السّلام: لا يقبل اللّه صلاة حائض الّا بخمار، گفت:
خداى تعالى نماز زن حايض نپذيرد الّا كه مقنع دارد.
قوله: فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْداً ،أى ابصرتم و وجدتم،اگر از ايشان رشدى بينى.
و«ايناس»ديدن باشد،و گفتهاند:اشتقاق او از انسان چشم است،آنستم،أى ابصرتم بانسان عيونكم.و گفتهاند:اشتقاق او از انس باشد براى آنكه آن را كه ديدى انس دادى با چشم خود،و قال تعالى: آنَسَ مِنْ جٰانِبِ الطُّورِ نٰاراً [٢]،اى ابصر [٣]و قال الحارث بن حلّزة [٤]:
آنست نبأة و افزعها القنّاص
عصرا و قد دنا الإماء
و در مصحف عبد اللّه مسعود چنين است:فإن احستم،بمعنى أحسستم،يك «سين»بيفگند،كقوله: فَظَلْتُمْ [٥]،أى فظللتم،و قال الشّاعر [٦]:
خلا أنّ العتاق من المطايا
أحسن به فهنّ اليه شوس
در شاذّ سلمىّ و عيسى بن عمر خواندند:رشدا،و باقى قرّاء«رشدا»بضمّ الرّاء و سكون الشّين.
و مفسّران در معنى او خلاف كردند.بعضى گفتند:عقلا و صلاحا فى الدّين و حفظا للمال و علما بما يصلحه.سعيد جبير گفت:كس باشد كه محاسن به دست گيرد و او رشيد نباشد،و مال به او نشايد دادن و اگرچه پير شود،و اين قول مجاهد و شعبى است.و ضحّاك گفت:مال به او ندهند،و اگرچه صدساله شود الّا آنكه از او اصلاح مال دانند.بدان كه زوال حجر از طفل كه باشد به اين دو شرط باشد كه
[١] .كذا:در اساس و همۀ نسخه بدلها،چاپ شعرانى(٣١٦/٣):به آبستنى.
[٢] .سورۀ قصص(٢٨)آيۀ ٢٩.
[٣] .اساس،مر:ابصرتم،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٤] .تب+شعر.
[٥] .سورۀ واقعه(٥٦)آيۀ ٦٥.
[٦] .تب+شعر.