روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٤٩ - ترجمه

شعبى گفت:مال [١]به هيچ زن مده تا شوهر بنكند [٢]و اگرچه تورات و انجيل و قرآن [٣]خوانده باشد،و به هيچ كودك مده[تا بالغ نشود.سعيد جبير و عكرمه گفتند:

مراد مال يتيم است كه در دست تو باشد،خداى تعالى گفت به او مده] [٤]تا بالغ و رشيد شود.

اگر گويند:اين قول چگونه درست آيد،و خداى تعالى مال با ما اضافه كرد،و چون مال ايشان را باشد،اين اضافه درست نيايد؟گوييم:مراد جنس مال است، يعنى اين مال كه در دست شما باشد،چنان كه گفت: لَقَدْ جٰاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ [٥]،و

قال-عليه السّلام: حبّب الىّ من دنياكم.

و وجهى دگر آن است كه:چون متصرّف و مدبّر و مصلحت بين در آن او باشد براى آن با او اضافه كرد،و اين سفيه كه مال به او نشايد دادن محجور باشد ناقص عقل بود يا نابالغ بود،و صلاحيت حفظ مال و تدبير و تصرّف آن نداند.و اصل سفه جهل باشد و خفّت و آن نقيض حلم [٦]بود.و حسن بصرى و نخعى خواندند:اموالكم اللاّتي،و معنى همان باشد.قال الشّاعر [٧]:

من اللّواتى و الّتي و اللاّتي زعمن أنّي كبرت لداتي
«الّتي»واحد باشد در مؤنّث،و«اللاّتي»جمع،و«اللّواتي»جمع الجمع.

قوله: اَلَّتِي جَعَلَ اللّٰهُ لَكُمْ قِيٰاماً ،أراد قواما،كه خداى تعالى قوام شما به آن كرده است.و در شاذّ خواندند:«قواما»و«قواما»بفتح القاف و كسره.و اصل«قيام»، قوام بوده است،و لكن براى كسرۀ«قاف»را [٨]«واو»را«يا»كردند،كالصّيام و القيام.و قوام كار آن باشد كه كار به او قائم بود،يعنى[٢٩٢-ر]قوام و ملاك معيشت شما به او بود.و نافع خواند:جعل اللّه لكم قيما [٩]،به كسر قاف.ضحّاك