و رشد را فقها در او خلاف كردند.شافعى گفت:آنگه رشد باشد كه در دين صالح بود و مال تباه نكند،و گفت:مراد به صلاح دين آن است كه مرتكب كباير نباشد [١]،چون شرب خمر و زنا و لواط [٢].و اصلاح مال آن بود كه ضايع نكند و تبذير نكند و [٣]بازرگانى نكند كه در او غبنى [٤]فاحش باشد.

رشد به نزديك شافعى دو چيز باشد [٥]:آن‌كه گواهى او در شرع مسموع و مقبول باشد،و آن‌كه مال تباه نكند.و ابو حنيفه و ابو يوسف و محمّد گفتند:چون بالغ باشد و عاقل و مصلح مال،حجر از او زائل شود،سواء اگر مصلح باشد در دين و اگر مفسد، اعتبار به صلاح مال كردند دون صلاح دين،آنگه نيز خلاف كردند در آن‌كه چون عاقل و بالغ باشد و مال تباه كند،حجر از او زائل شود يا نه.ابو يوسف و محمّد گفتند:حجر از او زائل نشود [٦]،و تصرّف كه كند در مال خود باطل باشد الّا نكاح و عتق [٧].و ابو حنيفه گفت:چون عاقل و بالغ باشد،حجر از او زائل شود،و اگرچه مال تباه كند،جز كه مال به او ندهند تا بيست‌وپنج‌ساله شود.چون به اين سن برسد، مال به او دهند[سواء اگر اصلاح كند و اگر افساد.و گفت:پيش ازآن‌كه مال به او دهند،در مدّت منع مال،يعنى دون بيست و پنج سال تصرّف او در مال او روان باشد،و انّما منع مال از او براى [٨]احتياط كنند.و تخصيص بيست و پنج سال براى آن نهاد كه اگر به دوازده‌سالگى مقاربت كند با زن او را فرزند آيد از او به شش ماه، و آن‌كه فرزند او دوازده‌ساله شود و به شش ماه ديگر [٩]فرزند آيد،تمام بيست و پنج سال،يعنى اگر او را رشدى خواهد بودن چون فرزند فرزند بيارد،بايد تا محجور نباشد، و اين دليل رشد نباشد به نزديك ما،و به نزديك[شافعى] [١٠]پس گفت:شرم آيد مرا از آن

[١] .آج،لب،فق:نشود.

[٢] .همۀ نسخه بدلها:لواطه.

[٣] .آج،لب،فق،مر+به آن.

[٤] .آج،لب،فق،مر:غبن.

[٥] .آج،لب+يكى.

[٦] .مر+و اگرچه مال تباه كند جز كه مال به او دهند.

[٧] .مر:آن نكاح و عقد.

[٨] .آج،لب،فق:به.

[٩] .آج،لب،فق،مر+او را.

[١٠] .اساس،وز:ندارد،با توجّه به آج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.