و مراد به أُمَّةٌ قٰائِمَةٌ نمازشب‌كنانند،نظيره قوله تعالى: أَمَّنْ هُوَ قٰانِتٌ آنٰاءَ اللَّيْلِ سٰاجِداً وَ قٰائِماً [١]-الآية،أى قائمة في الصّلاة،آنان كه به نماز شب برخيزند.

و در خبر هست كه رسول-عليه السّلام-در وصيّتش اميرالمؤمنين على را گفت:

يا على عليك بصلاة اللّيل،عليك بصلاة اللّيل،عليك بصلاة اللّيل، براى تأكيد اين وصيّت بر او مكرّر كرد،يا على بر تو است نماز شب،و رسول-عليه السّلام گفت:

من كثر صلاته بالليل حسن وجهه بالنّهار، گفت:هركه به شب نماز بسيار كند،به روز رويش نكو باشد.

و مفسّران گفته‌اند في قوله تعالى: يَسْعىٰ نُورُهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ بِأَيْمٰانِهِمْ [٢]...،كه مراد نمازشب‌كنانند.

عبد اللّه عبّاس و مقاتل گفتند سبب نزول آيت آن بود كه:چون عبد اللّه سلام و ثعلبه و اسيد بن سعيه و أسد بن عبيد [٣]اسلام آوردند،جهودان گفتند:آنان كه از ما به محمّد ايمان آوردند شرار مااند و بدان قوم،چه اگر در ايشان خيرى بودى دين اسلاف [٤]خود رها نكردندى و صابى نشدندى.و ايشان كسى را كه از دينى به دينى شدى،او را صابى گفتندى [٥].خداى تعالى اين آيت فرستاد.

عبد اللّه عبّاس گفت: أُمَّةٌ قٰائِمَةٌ ،أى قائمة بدين اللّه،امّتى و گروهى [٦]به دين خداى قيام كرده [٧].مجاهد گفت:قائمة،أى عادلة مستقيمة،عادل و راست در كار دين خداى.سدّى گفت:قائمة على كتاب اللّه باقامة حدوده و احكامه،بر كتاب خداى ايستاده‌اند،حلال و حرام آن [٨]كار مى‌بندند.

اخفش گفت:أراد ذو امّة[قائمة] [٩]،أى ذو طريقة مستقيمة،على حذف

[١] .سورۀ زمر(٣٩)آيۀ ٩.

[٢] .سورۀ حديد(٥٧)آيۀ ١٢.

[٣] .اساس،وز،دب،آج،فق،مب،مر:اسد بن عبيد،با توجّه به لب و مآخذ خبر تصحيح شد.

[٤] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:اسلام.

[٥] .مب+پس.

[٦] .مب،مر+كه.

[٧] .مب،مر:كرده‌اند.

[٨] .مب،مر:حرام را.

[٩] .اساس:ندارد،با توجّه به وز و ديگر نسخه‌بدلها افزوده شد.