قوله: وَ لاٰ تَأْكُلُوهٰا إِسْرٰافاً وَ بِدٰاراً أَنْ يَكْبَرُوا ،خطاب است با اولياى يتيمان، گفت:مخوريد [٤]مالهاى يتيمان به اسراف،و قيل:ظلما و عدوانا،به بيداد و ناحق.و «إسراف»،مجاوزة الحدّ باشد،و«افراط»و«سرف»[٢٩٣-ر]اخطا باشد،يقال:

مررت بكم فسرفتكم،اى اخطأتكم و تجاوزت عنكم،و قال جرير [٥]:

اعطوا هنيدة يحدوها ثمانية ما في عطائهم منّ و لا سرف [٦]
وَ بِدٰاراً أَنْ يَكْبَرُوا ،و شتاب آن را كه بزرگ شوند و مال با دست خود گيرند،و «أن»مع الفعل در جاى مصدر است و منصوب على انّه مفعول له،يقال:بادرته كذا، و قال الشاعر:

فبادرها و لحاق [٧]الخمر
آنگه گفت: وَ مَنْ كٰانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ ،هركه توانگر و مستغنى باشد بايد تا تعفّف كند و اجتناب و بپرهيزد [٨]از آن.و«عفّت»امتناع باشد عمّالا يحلّ،يعنى رها كند و [٩]به اندك و بسيار طمع نكند،و هركه درويش باشد و محتاج، فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ ،از مال ايشان بخورد بمعروف.

و علما خلاف كردند در آن‌كه بر [١٠]چه وجه روا باشد فقير را كه مال يتيم خورد [١١].بعضى گفتند:بر سبيل قرض،و اين قول سعيد جبير است.و عبيدة السّلمانىّ و ابو العاليه و أبو وائل و شعبي و مجاهد،و روايت كرده‌اند از باقر-عليه السّلام-و

[١] .آج،لب،فق،مر+عليه السّلام.

[٢] .آج،لب،فق،مر:به چندين.

[٣] .آج،لب،فق،مر:بگفتم.

[٤] .آج،لب،فق:مخورى/مخوريد.

[٥] .تب+شعر.

[٦] .آج،لب،فق،مر+أى اخطأ.

[٧] .لب فق:او لحاق،مر:او لحاف،شعرانى:و لجات.

[٨] .لب،فق:پرخيزد،تب پرهيزد.

[٩] .آج،لب،فق+بايد كه.

[١٠] .اساس+او،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها زايد مى‌نمايد.

[١١] .آج،لب،فق،مر:بخورد.