روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣١٠ - ترجمه
تعالى گفت.و از جملۀ آنان كه حرامند بر شما براى سبب،زنانىاند كه شوهر دارند كه آنان را كه شوهرى بر ايشان عقد بست،حرام شد بر ديگرى،سواء اگر دخول بود و اگر نبود،و نيز آن زنى كه در حبالۀ شوهرى باشد از عدّۀ طلاق رجعى يا عدّه توفّى [كه] [١]شوهر فرمان يافته باشد.
آنگه استثنا كرد از آنان كه شوهر دارند،بعضى را كه روا بود ايشان را كه شوهر كنند با آنكه شوهر دارند،و آن پرستارانند كه ايشان را به سبى بيارند كه ايشان در نكاح مشركان باشند،سبى ايشان به منزلت طلاقشان باشد از شوهران شرعا،و اين قول على [٢]است و عبد اللّه عبّاس و عبد اللّه مسعود و ابو قلابه و مكحول و زهرى و اختيار جبّائي.آنان كه چنين باشند حلال باشد آنان را كه ايشان را بيارند وطى ايشان بعد الاستبراء بحيضة.
و ابو سعيد خدرىّ گفت:آيت در سبى أوطاس آمد كه رسول-عليه السّلام-روز حنين لشكرى را به أوطاس فرستاد ازآنجا برده آوردند كه ايشان را شوهران بودند تحرّج كردند از وطى ايشان،خداى تعالى آيت فرستاد.و در شاذّ علقمه خواند:
«و المحصنات»،و مراد زنان پارسا باشند كه ايشان نفس خود را احصان كنند و در حصن و حرز [٣]گيرند از فساد،ايشان نيز حرامند و بر اين قرائت به شرط مانع باشد از نكاح بر او[٣٠٣-ر]از شوهر و عدّت.
إِلاّٰ مٰا مَلَكَتْ أَيْمٰانُكُمْ ،الّا آنچه دست شما بر ايشان مالك شود به عقد نكاح و مهر يا به ملك يمين.
بعضى دگر گفتند:مراد به«محصنات»زنان آزادند،و روايت كردند از باقر- عليه السّلام-و از يمان كه ايشان گفتند:مراد آن است كه زنان آزاد بر شما حرامند آنچه بالاى چهار باشند. إِلاّٰ مٰا مَلَكَتْ أَيْمٰانُكُمْ ،الّا بردگان كه چندان كه خواهى و دسترس[بود] [٤]شما را حلال است،و اين خلاف ظاهر است و تخصيص عموم،
[١] .اساس:ندارد،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[٢] .آج،لب،فق:اميرالمؤمنين على عليه السّلام.
[٣] .وز:حذر.
[٤] .اساس:ندارد،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.